|
|
|
PRZEGL�D
CIEKAWSZYCH GATUNKÓW
Lycaenidae Hamearis lucina
�rodowisko: ��ki �ródle�ne, zr�by, skraje lasów, szczególnie w okolicach cieków wodnych Pojaw imago: V-2/VI 
 Hamearis lucina - samica H. lucina - samica Gatunek spotykany pojedynczo, stwierdzony na sze�ciu stanowiskach w Ja�liskim Parku Krajobrazowym. Wykazuje bardzo silne przywi�zanie terytorialne. Samce pojawiaj� si� wcze�niej. Cz�sto wystepuje obok Carterocephalus palaemon. W latach 2005-2006 odnaleziono dalsze stanowiska tego gatunku. 15 V 2006 na jednym z nich zaobserwowano w ci�gu godziny 12 osobników. W roku 2005 zosta�o zniszczone przez cz�owieka (przez wyci�cie i spalenie ro�linno�ci) najmocniejsze ze znanych wcze�niej stanowisk wieleny (i nieopodal równie� stanowisko �eglarka) w kwadracie EV 57). Lycaena dispar �rodowisko: podmok�e ��ki Czerwo�czyk ten nale�a� do gatunków pospolitych i licznych w odpowiednich �rodowiskach na ca�ym badanych obszarze. Wzrost liczebno�ci oraz ekspansj� gatunku obserwowano od 1994 (pierwsze obserwacje w Beskidzie Niskim), najliczniejsze pojawy notowano w latach 2000-2001. W ostatnich latach (2003-2006) gatunek wydaje si� wycofywa� z niektórych stanowisk, wsz�dzie spotykano go ju� nielicznie. GATUNEK OBJ�TY OCHRON� PRAWN�. Lycaena alciphron �rodowisko: ��ki - zarówno �ródle�ne (po�udniowa cz�� badanego obszaru), jak i rozleg�e, po�o�one na terenach otwartych (lokalnie w najbli�szej okolicy Krosna). Pojaw imago: VI-VII 
 Lycaena alciphron - samiec Lycaena alciphron - spód skrzyde� samca Na po�udniu opisywanego obszaru (wschodnia cz�� Beskidu Niskiego) liczny, wykazywany z wielu stanowisk. W pozosta�ej cz�ci regionu kro�nie�skiego spotykany by� jednak bardzo lokalnie i nielicznie. Lycaena hippothoe �rodowisko: podmok�e ��ki Pojaw imago: 3/V-1/VII 
 Lycaena hippothoe - samiec Lycaena hippothoe - spód skrzyde� samca Gatunek w regionie pospolity, lecz nieliczny. Spotykany zarówno w pó�nocnej, jak i w po�udniowej cz�ci obszaru obj�tego badaniami. Thecla betulae �rodowisko: polany �ródle�ne, skraje lasów, parki, ogrody. Pojaw imago: VII-IX, samice pojawiaj� si� kilka tygodni pó�niej od samców W typowych �rodowiskach spotykany na ca�ym badanym obszarze, cho� zwykle pojedynczo. Liczniejszy jedynie w okolicach Strzy�owa i Dukli. Neozephyrus quercus �rodowisko: skraje lasów, motyle przebywaj�
zwykle w koronach
d�bów lub na
kwiatach ro�lin z rodziny baldaszkowatych
Pojaw imago: VI-VIII
Obserwowano go wy��cznie w pó�nocnej cz�ci opisywanego obszaru (okolice Krosna i Strzy�owa). W po�owie lat 90. na poszczególnych stanowiskach widywano wiele osobników. W ostatnich latach gatunek sta� si� bardzo nieliczny, wr�cz rzadki - znikn�� z wielu opisanych wcze�niej stanowisk. Warto jednak odnotowa�, �e np. w Kotlinie Sandomierskiej w latach 2002-2003 gatunek pojawi� si� licznie na wielu stanowiskach - zjawiska zaniku nie mo�na wi�c uogólnia� nawet na skal� województwa. Callophrys rubi �rodowisko: widne lasy li�ciaste i
ich obrze�a.
Pojaw imago:
II/V-II/VI (podczas gdy np. w Kotlinie Sandomierskiej ju� w IV)Obserwowany tylko na jednym stanowisku w Ja�liskim Parku Krajobrazowym (okolice Ja�lisk) oraz dwóch na terenie Czarnorzecko-Strzy�owskim Parku Krajobrazowym (w okolicy Krosna oraz Frysztaka), gdzie wyst�puje pojedynczo. Stanowi wi�c na opisywanym obszarze rzadko��. Liczny jest natomiast w pó�nocnej cz�ci województwa podkarpackiego. Satyrium w-album �rodowisko: zacienione le�ne drogi, skraje lasów. Pojaw imago: VI-1/VIII
Satyrium ilicis
Satyrium acaciae �rodowisko: skraje lasów, nas�onecznione stoki z tarnin� Prunus spinoza Pojaw imago: 3/V-VII
Wykazuje bardzo silne przywi�zanie terytorialne. Liczebno�� poszczególnych populacji w kolejnych latach waha�a si� od kilku do kilkunastu osobników (np. 10 VI 2000 w okolicy Brzozowa na jednym ze stanowisk obserwowano 11 motyli tego gatunku (na obszarze kilkunastu metrów kwadratowych), a w kolejnych latach ogo�czyk ten pojawia� si� tam ju� pojedynczo). Cupido minimus �rodowisko: murawy kserotermiczne, nas�onecznione stoki, w Beskidzie Niskim tak�e na podmok�ych ��kach Pojaw imago: VI-VII Do roku 2001 obserwowany na kilku stanowiskach (lokalnie w wi�kszej liczebno�ci) - wy��cznie we wschodniej cz�ci Beskidu Niskiego. Pó�niej przez autorów materia�u nie zosta� znaleziony. Cupido argiades �rodowisko: ��ki, polany le�ne Pojaw imago: 3/IV-2/V; 2/VI-3/VII; 3/VIII-IX Wyst�puje na ca�ym badanym obszarze, cz�stszy jest jednak na terenach ni�ej po�o�onych. Liczniejszy pojaw po��czony z zasiedlaniem nowych stanowisk na ca�ym badanym obszarze zanotowano w latach 2001-2002. W ostatnich dwóch sezonach znów - jak wcze�niej - nieliczny i bardziej lokalny (cz�stszy w pó�nocnej cz�ci badanego obszaru). Osobniki pokolenia wiosennego wyra�nie mniejsze od motyli pojawiaj�cych si� w lecie. Cupido decolorata �rodowisko: ��ki, drogi polne Pojaw imago: V,VII-VIII  Notowany wy��cznie we wschodniej cz�ci Beskidu Niskiego, po raz pierwszy w 1996, a pocz�wszy od 1999 regularnie. Pojedynczy. W wypadkach kilku obserwacji przynale�no�� gatunkowa niejednoznaczna (nie od�awiano bowiem osobników, a ubarwienie oraz uk�ad plamek na skrzyd�ach nie pozwoli�y w jednoznaczny sposób zakwalifikowa� obserwowanych egzemplarzy do gatunków alcetas lub decolorata). Gatunek po raz pierwszy wykazany z Beskidu Niskiego i województwa podkarpackiego. Cupido alcetas �rodowisko: ��ki, polany �ródle�ne; obserwowany równie� na przydro�ach i miedzach Pojaw imago: V-VI, VII-VIII 
 We wschodniej cz�ci Beskidu Niskiego notowany przez autorów materia�u od roku 1995 do 2004, regularnie na czterech stanowiskach; oprócz tego szereg pojedynczych obserwacji. Zwykle pojedynczy, liczniej pojawi� si� w latach 2002-2003. Maculinea arion �rodowisko: suche ��ki i przydro�a z macierzank� piaskow� Thymus serpyllum Pojaw imago: 3/VI-1/VIII Gatunek bardzo rzadki, wykazany na pi�ciu stanowiskach, gdzie zwykle spotykany by� pojedynczo (wyj�tek stanowi stanowisko po�o�one w Ja�liskim Parku Krajobrazowym, gdzie na obszarze kilkudziesi�ciu metrów kwadratowych w lipcu 2004 w ci�gu godziny zaobserwowano kilka osobników). Poza Beskidem Niskim nie zosta� przez autorów stwierdzony. GATUNEK OBJ�TY OCHRON� PRAWN�. Maculinea teleius Maculinea nausithous �rodowisko: podmok�e ��ki z krwi�ci�giem lekarskim Sanguisorba officinalis, szczególnie ��ki wzd�u� cieków wodnych Pojaw imago: M. teleius III/VI-II/VIII; M.nausithous I/VII-II/VIII 
 Maculinea nausithous Samica M. teleius Typowe stanowisko gatunku na ro�linie �ywicielskiej sk�ada jajo w Beskidzie Niskim W regionie kro�nie�skim gatunki wyst�puj� na tych samych stanowiskach - M. teleius pojawia si� wcze�niej. We wschodniej cz�ci Beskidu Niskiego odnaleziono trzy stanowiska tych motyli (okolice Dukli), w okolicach Krosna wykazano ich kilkana�cie (z tego dwa w granicach administracyjnych miasta). Bardzo liczne - nale�� w regionie do najliczniej wyst�puj�cych w miejscach pojawu gatunków Lycaenidae (obok P.argus i P.icarus). GATUNKI OBJ�TE OCHRON� PRAWN�. Maculinea rebeli �rodowisko: ��ki i zadrzewione przydro�a z ro�lin� pokarmow� g�sienic - goryczk� krzy�ow� Tretorhiza cruciata Pojaw imago: 3/V-I/VII, w ch�odne lata pojaw opó�nia si� o 1-2 tygodnie 
 Maculinea rebeli - samiec Maculinea rebeli - samica Jaja na ro�linie pokarmowej Znany z trzech stanowisk we wschodniej cz�ci Beskidu Niskiego. Stanowiska maj� niewielk� powierzchni� i s� oddalone od siebie o kilkana�cie kilometrów. Po�o�one w blisko�ci zabudowa�. Tylko w niektóre lata gatunek wyst�puje w wi�kszej ilo�ci, zwykle tworzy nieliczne populacje. Na jednym ze stanowisk gatunek ten jest w chwili obecnej skrajnie zagro�ony wygini�ciem (w latach 2005-2006 znajdowano coraz mniej jaj motyla na coraz mniej licznych - z trudem ocala�ych po wyci�ciu ro�linno�ci przy u�yciu pi�y motorowej - ro�linach �ywicielskich). Obserwacje (od roku 1996) stanowi� pierwsze stwierdzenie M. rebeli w Beskidzie Niskim, potwierdzone pó�niej przez innych badaczy. GATUNEK OBJ�TY OCHRON� PRAWN�. Plebeius argus �rodowisko: przydro�a, nas�onecznione stoki, polany �ródle�ne Pojaw imago: VI-VII 
 Plebeius argus - samiec W upalne dni osobniki tego gatunku gromadnie obsiadaj� odchody zwierz�ce i padlin� Gatunek obserwowany na wielu stanowiskach w Beskidzie Niskim, nie odnaleziono go jednak na Pogórzu. W dogodnych biotopach bardzo liczny. Plebeius argyrognomon �rodowisko: nas�onecznione stoki pagórków  Aricia eumedon �rodowisko: podmok�a ��ka z bodziszkiem Geranium Pojaw imago: VI-VII  Gatunek znany z jednego stanowiska po�o�onego w bezpo�redniej blisko�ci Ja�liskiego Parku Krajobrazowego (jest to równie� pierwsze stanowisko tego gatunku podane z gór Beskidu Niskiego). Obszar wyst�powania jest niewielki, a populacja nieliczna (liczniejsze populacje wyst�puj� w Sanockiem i Bieszczadach). Aricia agestis �rodowisko: podmok�e ��ki - zarówno na terenach otwartych (okolice Krosna), jak i �ródle�ne (okolice Dukli). Pojaw imago: II/V-II/VI; II/VII-III/VIII Gatunek znany z kilkunastu stanowisk w okolicach Krosna. Spotykany zarówno w wy�ej po�o�onych miejscach (Beskid Niski - okolice Dukli), jak i w obni�eniach terenu (Do�y Jasielsko-Sanockie). Zwykle liczny w miejscach wyst�powania. Interesuj�ce, �e Atlas rozmieszczenia motyli dziennych w Polsce 1986-1995 w ogóle nie podaje tego gatunku z opisywanego obszaru, podczas gdy badania wykaza�y jego szerokie tu rozmieszczenie. Dotyczy to równie� innych gatunków modraszków (Maculinea teleius oraz Maculinea nausithous). Polyommatus daphnis Gatunek wykazano na podstawie pojedynczej obserwacji z 18 VIII 2004 z Ja�liskiego Parku Krajobrazowego (skraj lasu mieszanego). Wcze�niej na tym stanowisku (regularnie monitorowanym) - oraz w okolicy - gatunku tego nie spotykano, mo�liwe wi�c, i� osobnik zalecia� zza po�udniowej granicy (w dniach poprzedzaj�cych obserwacj� wyst�pi� silny wiatr z po�udnia). Prawdopodobnie pierwsze stwierdzenie tego gatunku w Beskidzie Niskim (wg innych autorów jest regularnie notowany w Bieszczadach). W tym samym kwadracie UTM obserwowano pojedynczego samca tego gatunku rok pó�niej, 12 VII 2005. (c) Bartosz Ga��zka i
Katarzyna Ga��zka
2005-2007
|
