Motyle dzienne (Lepidoptera, Rhopalocera) okolic Krosna

Przedstawiamy Paďż˝stwu rezultaty badaďż˝ dotyczďż˝cych wystďż˝powania gatunków motyli dziennych na terenie okreďż˝lonym tu umownie jako region kroďż˝nieďż˝ski.

Opracowanie publikowane w internecie stanowi skrót pracy przygotowanej dla kroďż˝nieďż˝skiego Zespoďż˝u Karpackich Parków Krajobrazowych. Trzon tej pracy stanowi lista gatunków Rhopalocera stwierdzonych na terenie Czarnorzecko-Strzyďż˝owskiego oraz Jaďż˝liskiego Parku Krajobrazowego (w przygotowaniu opracowanie badaďż˝ nad motylami nocnymi). Badania prowadzone byďż˝y w latach 1994-2004* w okolicach Krosna (woj. podkarpackie), przede wszystkim na terenach parków krajobrazowych: Czarnorzecko-Strzyďż˝owskiego oraz Jaďż˝liskiego, ale takďż˝e na obszarach z nimi sďż˝siadujďż˝cych. Objďż˝y wiďż˝c poďż˝udniowďż˝ czďż˝ďż˝ Pogórza Strzyďż˝owsko-Dynowskiego, przylegajďż˝cy do tego Pogórza obszar Doďż˝ów Jasielsko-Sanockich oraz wschodniďż˝ czďż˝ďż˝ Beskidu Niskiego.

W trakcie badaďż˝ na opisywanym obszarze stwierdzono wystďż˝powanie 90** gatunków Rhopalocera, wďż˝ród nich siedmiu gatunków objďż˝tych ochronďż˝ gatunkowďż˝ (wg rozporzďż˝dzenia Ministra ďż˝rodowiska z dnia 28 wrzeďż˝nia 2004) - Iphiclides podalirius, Parnassius mnemosyne, Maculinea rebeli, Maculinea nausithous, Maculinea teleius, Maculinea arion, Lycaena dispar. Cztery z wymienionych gatunków (P. mnemosyne, L. dispar, M. nausithous oraz M. teleius) zostaďż˝y udokumentowane na wielu stanowiskach, gdzie wystďż˝pujďż˝ lokalnie w duďż˝ej liczebnoďż˝ci. Warto zauwaďż˝yďż˝, iďż˝ z objďż˝tego badaniami obszaru Beskidu Niskiego wykazano 89 gatunków (brak jedynie ogoďż˝czyka Neozephyrus quercus) - w tym wszystkie chronione wymienione powyďż˝ej, podczas gdy na badanym fragmencie Pogórza z przylegďż˝ymi Doďż˝ami Jasielsko-Sanockimi potwierdzono wystďż˝powanie 71 gatunków (w tym czterech gatunków chronionych: P. mnemosyne, L. dispar, M. nausithous i M. teleius).

W trakcie badaďż˝ stwierdzono staďż˝e wystďż˝powanie na badanym obszarze gatunków uznawanych za zalatujďż˝ce z poďż˝udnia: Cupido alcetas oraz Cupido decolorata. Ten ostatni do tej pory w Polsce stwierdzony byďż˝ raz, w Pieninach (S. Bďż˝eszyďż˝ski, J. Razowski, R. ďż˝ukowski, Fauna motyli Pienin [1965]). Szczególnie mocno zaznaczyďż˝ swďż˝ obecnoďż˝ďż˝ C. alcetas, wykazywany równieďż˝ z Bieszczadów. Trudno stwierdziďż˝ jednoznacznie, czy mamy do czynienia z czasowym utworzeniem siďż˝ nietrwaďż˝ych polskich populacji, czy gatunki te na staďż˝e wejdďż˝ do lepidopterofauny poďż˝udniowej Polski. Rozstrzygniďż˝cie tego problemu przyniosďż˝ obserwacje prowadzone w kolejnych latach.

Nie szafowano tu stwierdzeniem: GATUNEK ZOSTAJE PO RAZ PIERWSZY WYKAZANY NA TYM OBSZARZE, choďż˝ w wielu wypadkach stwierdzenie takie byďż˝oby uzasadnione. Niektóre podane tu gatunki nie zostaďż˝y bowiem wczeďż˝niej na badanym terenie stwierdzone - biorďż˝c pod uwagďż˝ dane literaturowe do Atlasu rozmieszczenia motyli dziennych w Polsce 1986-1995 J. Buszki (ďż˝ďż˝cznie z tďż˝ pozycjďż˝) oraz fakt, ďż˝e okazy dowodowe zostaďż˝y pozyskane bďż˝dďż˝ obserwowane w latach 1994-1996 na poszczególnych stanowiskach (dotyczy to np. gatunków: Brenthis daphne, Carcharodus flocciferus, Maculinea rebeli, Cupido decolorata).

Nie podawano równieďż˝ dokďż˝adnych lokalizacji stanowisk poszczególnych gatunków - szczegóďż˝owe dane zawiera dokumentacja autorów. Niektóre gatunki wystďż˝pujďż˝ bowiem bardzo lokalnie i naprawdďż˝ nielicznie - ewentualna ingerencja kolekcjonerów mogďż˝aby przynieďż˝ďż˝ caďż˝kowitďż˝ zagďż˝adďż˝ populacji (m.in. Cupido decolorata, Cupido alcetas, Maculinea arion, Maculinea rebeli, Aricia eumedon, Hamearis lucina, Carcharodus flocciferus, Pieris bryoniae). Specyfika terenu powoduje, ďż˝e nawet podanie kwadratu UTM mogďż˝oby byďż˝ dokďż˝adnďż˝ informacjďż˝ o miejscu wystďż˝powania rzadkiego gatunku.

Autorzy zdajďż˝ sobie sprawďż˝, iďż˝ lista stwierdzonych na opisywanym terenie gatunków nie jest kompletna. Stďż˝d proďż˝ba do wszystkich, którzy mogliby wnieďż˝ďż˝ coďż˝ nowego do danych prezentowanych na tej witrynie: jeďż˝li na opisywanym terenie - bďż˝dďż˝ w bezpoďż˝redniej okolicy - dokonali Paďż˝stwo ciekawych obserwacji (np. stwierdzili gatunek nieuwzglďż˝dniony przez nas) - prosimy o kontakt. Przedstawiane na tych stronach opracowanie pozostaje otwarte - jego bieďż˝ďż˝ca aktualizacja naleďż˝y rzecz jasna do autorów, ale takďż˝e do wszystkich zainteresowanych, których pomoc jest mile widziana. Nadesďż˝ane informacje zostanďż˝ umieszczone na stronie - oczywiďż˝cie z odnotowaniem nazwiska autora obserwacji.

* Strona zostaďż˝a uaktualniona o obserwacje z sezonów 2005-2006 oraz o zgďż˝oszone doniesienia innych badaczy, za które autorzy serdecznie dziďż˝kujďż˝.

** W chwili obecnej lista motyli dziennych wystďż˝pujďż˝cych na opisywanym obszarze liczy 93 gatunki (poszerzono jďż˝ dziďż˝ki obserwacjom A. Wareckiego i A. F. Felgera).