Grecja - Tesalia - 2013

[Wujek Adam [†]]

Uprzejmię donoszę, że w dniach 07-17. VII. 2013. miała miejsce kolejna wakacyjno-entomologiczno-awanturnicza ekspedycja do Grecji.

Jak zwykle ramowy plan zakładał uczestnictwo 87626 osób, ale gdy przyszło co do czego, wyruszyliśmy we troje: Janek "Jahu", moja lepsza połowa Iza "Zgrzytnica" i ja.
Czego tym razem dokonaliśmy???
O tym za chwilkę i powoleńku. Na razie na fotkach pokrótce przedstawię realia i kontekst sytuacyjny, cobyście się wczuli w temat i w klimat.

Ps. I co byście nie robili, to o Samym Miodzie, czyli o spotkanych kózkach, i tak będzie na samym końcu niniejszej relacji!

[J. Tatur-Dytkowski]

To i kilka zdjęć ode mnie.

[Wujek Adam [†]]

No i piknie!
Zainteresowani wątkiem w teren wprowadzeni, można więc powoleńku przejść do prezentacji (entomo)fauny.
Skoro o żeglarku coś napomknąłeś, to na początek rzućmy coś na żer motylarzom.
Co prawda nie za bardzo jest co, ale niech chociaż poliżą deczko tegorocznej lepidopterologicznej Grecji.

[Aneta]

3 to trociniarka, Parahypopta caestrum.

[Wujek Adam [†]]

3 to trociniarka, Parahypopta caestrum.

Brawo!

... i powiedz jeszcze Aneto, że wiesz co to za miernikowiec na fotce nr 15!

[Marek Hołowiński]

miernikowiec to Ascotis selenaria, tyle że bardzo intensywnie wybarwiony

[Aneta]

Jak dla mnie Ascotis selenaria, ale to niech lepiej zweryfikują spece od tej rodziny


Editen: no i zweryfikowali

[Wujek Adam [†]]

Dziękuję i podziwiam, bo dla mnie te wszystkie mierniczki są jednakowe.
... no, może poza Archiearis parthenia.
Fajnie, że stwora oznaczyliście.

[Kamil Mazur]

Jedno ze zdjęć podpisałeś "Nieprzyjazna turyście roślinność" - być może, ale z pewnością przyjazna byłaby koszówkom, tym bardziej, że stamtąd pochodzi niedawno opisany gatunek Dahlica thessaliensis. I nazwa całego wątku od razu mi się skojarzyła właśnie z nim. Dokładnie rzecz biorąc "Greece – Thessalia, Notia Pindos, Tringia, 6 km N Kranea/Aheloos" - byłeś w tamtych okolicach ?

[J. Tatur-Dytkowski]

Kamilu błąkałem się po całej okolicy i nawet widziałem kilka większych koszyczków, głównie na barierkach energochłonnych (ale nie tylko), jednak żadnego nie zabrałem. W Górach Pindos natomiast byliśmy w 2008 r. i nawiasem mówiąc również zabawiliśmy w Kokkino Nero.
Krzaczki ze zdjęcia dały popalić, zwłaszcza podczas pościgu za jedną majką...

[Kamil Mazur]

Kamilu błąkałem się po całej okolicy i nawet widziałem kilka większych koszyczków, głównie na barierkach energochłonnych (ale nie tylko), jednak żadnego nie zabrałem.

[Wujek Adam [†]]

Heh, gdyby każdy w terenie zbierał wszystkie owady jakie spotka, to... byłoby fajnie!

Z praktyki jednak wiadomo, że mimo chęci i częstokroć szumnych zapowiedzi, tak nie dzieje się nigdy.

Zresztą: owady jak owady! Arachnolodzy także by pewnie chcieli, aby im przywieźć to i owo (o zbieraczach, kolekcjonerach i miłośnikach wszelkich innych "zamorskich trofeów" nie wspominając).

A oprócz owadów było co podziwiać...

[Aneta]

Pająk to Pisaura sp.

[Wujek Adam [†]]

Bosko.

A czy ktoś z obecnych potrafi oznaczyć co do rodzaju pokazane powyżej: skorpiona, solfugę i skolopendrę?

[Aneta]

Mogę spróbować z solfugą i skorpem Pierwsza wygląda mi na Galeodes sp., skorpion - Euscorpius sp.
(acz ewentualna weryfikacja mile widziana :] )

[Wujek Adam [†]]

Skorpin (a raczej skorpionik) to niewątpliwie Euscorpius sp.
Solfugami i skolopendrami nigdy się nie interesowałem, ale skoro te okropne stworzenia wskoczyły mi pod obiektyw...

Cobyśmy jednak zanadto nie oddalili się w krainy pozaentomologiczne, przyjrzyjmy się paru chrząszczom z okolic Kokkino Nero.
Ale wciąż jeszcze nie kózkom!

[J. Tatur-Dytkowski]

Z mojego śledztwa wynika, że solfugi w Grecji z rodzaju Galeodes są dwie i na obie mogliśmy się natknąć: graecus i hellenicus, ale nie mi decydować, którą spotkaliśmy.
Capnodis zaś to będzie C. tenebrionis.

W takim razie dalszy ciąg różnorakich stworzeń...

[Aneta]

Z mojego śledztwa wynika, że solfugi w Grecji z rodzaju Galeodes są dwie i na obie mogliśmy się natknąć: graecus i hellenicus, ale nie mi decydować, którą spotkaliśmy.

Według FE są cztery, jeszcze rhodicola i ruptor.

[J. Tatur-Dytkowski]

Dzięki! Tym bardziej lepiej pozostawić "sp.".

[Wujek Adam [†]]

Skoro różne owady i nie-owady występujące w okolicach Kokkino Nero mamy z grubsza omówione i pokazane, wypada zająć się tym, czego szukaliśmy najpilniej: kózkowatymi!

Na dzień dzisiejszy, zgodnie z posiadanymi przeze mnie informacjami, w promieniu ok. 10 km. od rzeczonego Kokkino, odnotowaliśmy następujące gatunki Cerambycidae:
- Prinobius myardi,
- Prionus besicanus,
- Stictoleptura cordigera,
- Stictoleptura fulva,
- Stictoleptura scutellata,
- Rutpela maculata,
- Stenurella melanura,
- Stenurella septempunctata,
- Alocerus moesiacus,
- Hesperophanes sericeus
- Trichoferus fasciculatus,
- Stromatium unicolor,
- Stenopterus atricornis,
- Cerambx cerdo,
- Cerambyx miles,
- Cerambyx scopolii,
- Purpuricenus budensis,
- Purpuricenus kaehleri,
- Aromia moschata,
- Ropalopus clavipes,
- Plagionotus detritus,
- Chlorophorus varius,
- Xylotrechus antilope,
- Clytus rhamni,
- Niphona picticornis,
- Exocentrus lusitanus,
- Aegomorphus clavipes,
- Saperda octopunctata,
- Agapanthia dahli.

Ponadto przywieźliśmy sporo materiału w drewnie, zapewne z larwami (poczwarkami/imagines?) kolejnych gatunków.
Już podobno coś tam ciekawego wylęgło się Jahowi, lecz tym faktem, jeśli zechce, sam się tu pochwali.

Ogólnie było nieźle.
Co prawda liczyliśmy na Rhaesus serricollis, który nie pokazał nam ani czułka, ale takie gatunki jak np. A. moesiacus, H. sericeus, C. miles czy S. octopunctata zrównoważyły, a nawet pokryły z nadwyżką brak Rhaesusa.

Poniżej kilka tematycznie-dowodowych kozich fotek z natury.
A teraz czas na preparację materiału!

[Wujek Adam [†]]

I jeszcze mała grecka reminiscencja:
Na plaży w Kokkino Nero śląscy wczasowicze znaleźli nimfę modliszki, która finalnie trafiła do mnie i która przyjechała ze mną do kraju.
Od dwóch dni stworzenie jest już dorosłe. Prezentuje je na fotkach, robionych przed chwilą na moim balkonie, gwoli oznaczenia.
Ma ono 55 mm długości, charakterystyczne białe ciemno obrzeżone plamki na krawędziach pierwszej pary skrzydeł i jest wyjątkowo żarłoczne.
Czy jest to przedstawiciel rodzaju Iris?

[Michał Michlewicz]

Skolopendra to Scolopendra cingulata, skorpion faktycznie Euscorpius, jednak do gatunku nie ma szans bez mikroskopu

[Wujek Adam [†]]

Dziękuję Michale.

A modliszka?
Rozpoznał ktoś co to za gatunek

[Dark]

Ta brązowa modlicha, oznaczona jako "Mantidae nimfa.jpg", to może być Ameles sp.. Dość pospolite owady w tym rejonie.

[Wujek Adam [†]]

Ta brązowa modlicha, oznaczona jako "Mantidae nimfa.jpg", to może być Ameles sp.. Dość pospolite owady w tym rejonie.

Bardzo krótkie przedpiersie faktycznie wskazuje an przedstawiciela rodzaju Ameles.
Choć z drugiej strony godnym odnotowania jest fakt, że w Grecji i we Włoszech imagines Amelesów spotykałem już w końcu maja i w czerwcu, a tu mamy lipcową nimfę. Może to jakiś późniejszy gatunek?

[Aneta]

Co do ostatniej modliszki, sprawdź jeśli się da tylne skrzydła - jeżeli są przejrzyste, bezbarwne, to M. religiosa, jeżeli barwne - I. oratoria.

[Wujek Adam [†]]

Co do ostatniej modliszki, sprawdź jeśli się da tylne skrzydła - jeżeli są przejrzyste, bezbarwne, to M. religiosa, jeżeli barwne - I. oratoria.

Sprawdziłem, Aneto.
Druga para skrzydeł jest bezbarwna.
A więc to banalna M. religiosa?
Taka mała, z białymi plamkami na przednich skrzydłach, i bez charakterystycznych białych, ciemno obwiedzionych "oczek" na odnóżach chwytnych?

.... a do tego wszystkiego pół godziny temu wylniała mi kolejna grecka nimfa modliszki, i doczekałem się samca!
Ma on 43 mm długości, lecz czy należy do tego samego gatunku, co przedstawiona tu samica

[Dark]

(...)
Choć z drugiej strony godnym odnotowania jest fakt, że w Grecji i we Włoszech imagines Amelesów spotykałem już w końcu maja i w czerwcu, a tu mamy lipcową nimfę. Może to jakiś późniejszy gatunek?

Na Krecie łapałem nimfy i imagines w połowie sierpnia. Tak więc chyba taka jest specyfika miejscowych gatunków.

[Aneta]

Druga para skrzydeł jest bezbarwna.
A więc to banalna M. religiosa?

Na to wychodzi, zwłaszcza gdy piszesz, że to samica - u samic I. oratoria skrzydła nie sięgają końca odwłoka. Ten brak ciemnych "oczek" też mnie trochę zdziwił, ale białe plamki na skrzydłach zdarzają się u religiosy.

Ma on 43 mm długości, lecz czy należy do tego samego gatunku, co przedstawiona tu samica  :?:

Daj mu wyschnąć i do końca się wybarwić, wtedy się zobaczy.

[Wujek Adam [†]]

Samiec wysechł i się wybarwił. Fotki poniżej.

Wygląda mi on na Mantis religiosa bardziej niż samica.
Różni się od niej budową przedplecza i jego proporcjami względem długości ciała.
... ale "oczek" na przednich odnóżach również nie ma!

Nie wiem czy warto robić krasz-test i dopuścić do siebie oba stworzenia?
Bo nawet gdy są gatunkowo tożsame sprawa może się skończyć tak, że będę miał jedynie samiczkę.

Może za czas jakiś, po spreparowaniu i dokładnym obfotografowaniu okazów, da się je przyporządkować do konkretnego gatunku?

[Michał Michlewicz]

Specjalistą od europejskich modliszek nie jestem, ale coś tam u siebie miałem i powiem, że różnice w proporcjach między obiema płciami u imagines to rzecz zupełnie normalna

[J. Tatur-Dytkowski]

Podzielę się z Wami krótką historyjką pewnego Prinobiusa. Podczas spacerów w moje ulubione łowikowe miejsce, gdzie spotkałem m.in. Pogonosoma maroccanum czy Dasypogon diadema, za każdym razem mijałem jedno z głównych skrzyżowań w Kokkino Nero. Tak więc napotkane po drodze drzewa, a szczególnie ich martwe odrosty, były wnikliwie przeglądane. W jednej z takich martwych pozostałości po złamanym klonowym konarze uwagę moją przykuł świeżo zrobiony otwór wylotowy, który nie wygladał jeszcze na ukończony. Po dokładniejszym przyjrzeniu się zobaczyłem głowę cofającego się chrząszcza. Spotkanie było o tyle pouczające, że prócz samego P. myardi po raz pierwszy dane nam było zobaczyć przykładowy materiał żywicielski, stan jego rozkładu, czynne żerowisko i co najważniejsze - samą larwę.

[Wujek Adam [†]]

Specjalistą od europejskich modliszek nie jestem, ale coś tam u siebie miałem i powiem, że różnice w proporcjach między obiema płciami u imagines to rzecz zupełnie normalna

To oczywiste, lecz nie wiem czy różnice te dotyczą też cech o których wspomniałem, czyli budowy i proporcji przedpiersia względem reszty ciała.

Tak czy owak jakiś spec od europejskich modliszek by się tu przydał, ewentualnie fajnie by było, gdyby ktoś wskazał namiar na przedmiotową literaturę.

[Wujek Adam [†]]

I jeszcze a propos Prinobiusa:

Myślałem Jahu, że ten temat potraktujesz osobnym wątkiem, skoro jednak zawiera się on w naszej greckiej opowieści, to jadziem dalej:

Opodal drzewa, które zostało tu pokazane, stał uschnięty pień klonu lub kasztana jadalnego (biorąc pod uwagę jego stan trudno było jednoznacznie stwierdzić do jakiego gatunku należał). Pień ten praktycznie na całej wysokości i obwodzie usiany był starymi i całkiem świeżymi otworami wylotowymi Prinobiusa, skutkiem czego przypominał obiekt wybrany na ćwiczebny cel dla strzelca obsługującego karabin maszynowy. Oglądałem go kilkakrotnie i za dnia odkryłem w niektórych otworach kryjące się imagines tego chrząszcza.
Dwa dni przed naszym wyjazdem z Grecji znów tam poszedłem, lecz nie mogłem wypatrzeć tego drzewa! W którymś momencie z suchego przestoju stało się wiatrowałem. Teraz mogłem mu się baczniej przyjrzeć: na dostępnej powierzchni naliczyłem 350 otworów wylotowych Prinobiusa, i podejrzewam, że mniej więcej drugie tyle było ich po stronie pnia teraz spoczywającej na ziemi. Większość z nich była stara, ale trafiały się i współczesne, co świadczy o tym, że ten przedstawiciel Prioninae potrafi ukończyć rozwój w martwym materiale.

Wychodzi więc na to, że z jednego dobrego materiału, na przestrzeni kilku lat, może się wywieść kilkaset osobników tego gatunku!

[Wujek Adam [†]]

I kolejna grecka reperkusja:

Pamiętacie larwę z tegowątkowej fotki "Grecja_2013_22"?
Stwór pomyślnie się przeobraził i jest już imago.
Ma 25 mm długości i jest czarny jak noc. Może ktoś da radę go zdeterminować?

[Andrzej Matusiak]

Pamiętacie larwę z tegowątkowej fotki "Grecja_2013_22"?
Stwór pomyślnie się przeobraził i jest już imago.
Ma 25 mm długości i jest czarny jak noc. Może ktoś da radę go zdeterminować?

... lepiej późno niż.... . Na moje oko to Iphtiminus italicus ssp. (Truqui,1857).
W Grecji możliwe są dwa podgatunki: croaticus i bellardi, bardziej prawdopodobny ten pierwszy.

Pozdrawiam
Andrzej

[Wujek Adam [†]]

Późno, czy jeszcze póżniej - grunt, że gatunek jest oznaczony!
Dziękuję, Andrzeju!

I korzystając z okazji zwrócę się do specjalistów od pluskwiaków o oznaczenie czterech zdybanych przeze mnie w Kokkino Nero piewików.
Pod fotkami, dla zobrazowania wielkości okazów, podaję długość przedniego skrzydła.