Trzmiele 2016 Podlasie - weryfikacja oznaczeń

[Bartek Pacuk]

Żeby nie mieszać z trzmielami kujawsko-pomorskimi (których jeszcze się trochę pojawi w miarę obrabiania zdjęć), dla trzmieli podlaskich postanowiłem założyć osobny wątek. Tradycyjnie proszę o weryfikację. Na początek 4 trzmiele sfotografowane przeze mnie 28.05.16 w okolicach Czyżewa (ED84/85). Moje typy:
1. terrestris?
2. pratorum?
3. lapidarius
4. lapidarius

[Brachytron]

1. Może cryptarum...
2. Wygląda na samca więc może to być np. ruderarius.
3.4. Raczej ok.

[Bartek Pacuk]

1. Może cryptarum...

No tak, całkiem możliwe.

2. Wygląda na samca więc może to być np. ruderarius.

Ha, tego gatunku nie wziąłem pod uwagę...Zdjęcie jest do dupy, lepszego nie mam, więc pewności nie będzie...
To może od razu następne 4, bo mam przygotowane. 2 pierwsze fotografowane 21.06.16 w okolicach Łap (FD27), kolejne 2 następnego dnia koło Uhowa (również FD27). Moje typy: 5, 6, 7. zdaje się veteranus? Choć pamiętam nasze dywagacje gdzieś z początku roku nad podobnym osobnikiem, który okazał się być niestandardowym sylvarum, więc jego też nie wykluczam. Dlatego wstawiam do weryfikacji.
8. rupestris

[Brachytron]

Veteranus ok. Przy veteranusopodobnych zawsze warto zrobić fotkę z boku, przynajmniej odwłoka. Ten niby rupestris jest taki brązowy z natury czy ubrudzony?

[Bartek Pacuk]

Veteranus ok. Przy veteranusopodobnych zawsze warto zrobić fotkę z boku, przynajmniej odwłoka.

Tak, pamiętam to z poprzedniej dyskusji veteranus/sylvarum, to samo zresztą można powiedzieć o Terrestribombusach w kwestii tułowia. Niestety w praktyce bardzo często mi się to nie udaje. Bez złapania trudno nieraz o jakiekolwiek zdjęcie nie wyglądające jak rozmazana plama, a jak się delikwenta złapie, to najłatwiej o ujęcia z góry. Ale w miarę możliwości próbuję robić też z boku, dobrze że tym razem wystarczyło z góry...

Ten niby rupestris jest taki brązowy z natury czy ubrudzony?

Nie mam bardziej wyraźnego zdjęcia niż to poprzednie, mam tylko takie w innej pozycji (załączam). Na pewno jest brudny, ale czy do tego bardziej ciemny niż powinien być normalnie - nie wiem. Rupestris, czy raczej coś innego?

[Bartek Pacuk]

Ok., przyjmijmy że trzmielec nieoznaczalny, jak to zwykle z nimi bywa. Może z kolejnych zdjęć uda się potwierdzić moje typy:
9. cryptarum
10. terrestris
11. cryptarum
Wszystkie 4 zdjęcia zrobione 28.05.16 w okolicach Czyżewa (ED84/85).

[Bartek Pacuk]

To może ja się przypomnę nieco - dobrze, niedobrze, nieoznaczalne czy może inne ujęcie potrzebne?

[Brachytron]

Terrestris ok ale tamte to raczej lucorum - widzę jasne włoski na tarczce.

[Bartek Pacuk]

Terrestris ok ale tamte to raczej lucorum - widzę jasne włoski na tarczce.

Kurde, zawsze o czymś zapomnę - na te włoski na tarczce już mi chyba kiedyś zwracałeś uwagę...Weryfikacja jak widać ciągle wskazana - dzięki
To może z rozpędu uda się pociągnąć kolejny zestaw? Tym razem coś innego, żeby nudno nie było:
12. muscorum, 28.05.16, ok. Czyżewa (ED84/85)
13. muscorum, 1.09.16, Szymbory (FD06)
14. humilis? 2.09.16, Baciuty (FD38)
15. pascuorum? 24.08.16, Niewodnica Kościelna (FD38)
16. muscorum? 31.08.16, Szymbory (FD06)

[Brachytron]

Humilisa chciałbym zobaczyć z innego ujęcia, reszta ok.

[Bartek Pacuk]

Humilisa chciałbym zobaczyć z innego ujęcia, reszta ok.

Super, muscorum trafił mi się po raz pierwszy Myślę że teraz nie będę już miał przy nim wątpliwości.
Co do humilisa - dużego wyboru nie ma, bo wyszło mi tylko jedno ujęcie inne niż to wcześniejsze. Może wystarczy.

[Bartek Pacuk]

Czy powyższe ujęcie pozwala coś rozstrzygnąć? Jeśli nie, to załączam jeszcze jedno - wygrzebałem z kosza, dobrze że go jeszcze nie czyściłem...Widać na nim że jasne włoski na odwłoku są w 2 odcieniach. Jeśli to samiec (a na niego mi wygląda), to chyba ma znaczenie...Nie wiem jak mogłem to zdjęcie wywalić do kosza, jakością nie odbiega rażąco od 2 poprzednich Odzyskałem przy tej okazji 7 innych zdjęć tego osobnika, ale tamte chyba jednak powinny w koszu pozostać...

[Bartek Pacuk]

Zaryzykuję i się znowu przypomnę - humilis, czy raczej mniej typowy pascuorum? Czy też dodatkowe ujęcia nie wnoszą nic i oznaczyć się nie da?

[Brachytron]

Humilis, choć w rzadkiej nawet jak dla niego formie. Pascuorum nie ma takiej kombinacji na odwłoku.

[Bartek Pacuk]

Humilis, choć w rzadkiej nawet jak dla niego formie. Pascuorum nie ma takiej kombinacji na odwłoku.

Czyli jednak ten - kolejny nowy dla mnie gatunek Faktycznie dla pascuorum nie znalazłem zdjęcia, gdzie by była taka kombinacja kolorystyczna na odwłoku, ale żaden inny gatunek (no, może jeszcze muscorum) nie wydawał mi się choć trochę podobny. Chciałem się więc upewnić, bo humilis zdaje się do najpospolitszych nie należy i na pewno jest to ciekawsze stwierdzenie niż pascuorum.

To korzystając z okazji, może jeszcze kilka trzmieli? Mam nadzieję, że Cię Jacku nie zamęczę - spojrzyj, jak masz chwilę. Jak nie, to kiedy indziej - poczekam.
17. lucorum, 27.07.16, Łapy (FD27)
18. lucorum, 21.07.16, Bojary (FD37)
19. rupestris? 24.08.16, Niewodnica Kościelna (FD38)
20. sylvarum, 28.07.16, Trypucie (FD38)

[Brachytron]

Wszystkie chciałbym z innych ujęć

[Bartek Pacuk]

Wszystkie chciałbym z innych ujęć  :foto:  :mrgreen:

O, tak to jeszcze nie było...Domyślam się, że chodzi o ujęcia bardziej "boczne"? Jakieś mam, tylko przy ostatnim nic takiego naprawdę "bocznego" nie znalazłem. Jak nie wystarczy, to jedyna nadzieja, że coś w koszu znajdę, jak przy B. humilis.

[Bartek Pacuk]

Jak nie wystarczy, to jedyna nadzieja, że coś w koszu znajdę, jak przy B. humilis.

Niestety w koszu nic nie było dla żadnego z tych osobników, więc dla ostatniego rzeczywiście nie mam ujęcia bocznego. Dla pozostałych najlepsze ujęcia boczne jakie mam to te załączone. W razie potrzeby coś się jeszcze znajdzie, ale nie będzie to raczej żadne lepsze ujęcie...

[Bartek Pacuk]

Czy te dodatkowe zdjęcia są w jakikolwiek sposób pomocne pod kątem weryfikacji moich typów co do powyższych 4 osobników?

[Brachytron]

Mam taki nołtajm że jeszcze tydzien wyczymasz

[Bartek Pacuk]

Mam  taki nołtajm że jeszcze tydzien wyczymasz  :ja wiem:

No ba, jak czeba to dam radę - nie takie rzeczy już wyczymałem

[Bartek Pacuk]

Nołtajm trwa nadal ? Rozumiem, u mnie to samo

[Brachytron]

Wreszcie się udało wygospodarować chwilę z książkami i mamy tu lucorum, rupestris i sylvarum.

[Bartek Pacuk]

Wreszcie się udało wygospodarować chwilę z książkami i mamy tu lucorum, rupestris i sylvarum.

Czyli tak jak przypuszczałem - dzięki za potwierdzenie Ok., to jeśli pozwolisz - bawimy się dalej?
21. hortorum, 29.05.16, Czyżew (ED84)
22. hortorum, 22.07.16, Bojary (FD37)
23. hortorum, 25.08.16, Barszczówka (FD38)
24. rupestris?, 21.07.16, Bojary (FD37)

[Brachytron]

OK (22 i 23 - 99%)

[Bartek Pacuk]

OK (22 i 23 - 99%)

Dzięki. Doczytałem że ważna jest szerokość przepasek i wygląd T4 i T5. Czy dodatkowe zdjęcia spowodują, że będzie 100%?

[Brachytron]

Nie, przy samcach potrzebny jest ostry jak brzytwa człon nasadowy tylnej stopy.

[Bartek Pacuk]

Nie, przy samcach potrzebny jest ostry jak brzytwa człon nasadowy tylnej stopy.

Ostrego jak brzytwa zdjęcia nie mam, ale jeśli by to miało sens (nie wiem co ma być widoczne na tym członie), mogę dla obu osobników wstawić powiększenie stopy takiej jakości, jak się da uzyskać ze zdjęcia 22. Jeśli nie ma to sensu, to zostaniemy przy 99% - to i tak dużo.

[Brachytron]

Trzeba sprawdzić czy długość włosków na tym członie przekracza połowę jego szerokości czy nie.

[Bartek Pacuk]

Trzeba sprawdzić czy długość włosków na tym członie przekracza połowę jego szerokości czy nie.

Trochę pokombinowałem przy zdjęciach, ale obawiam się że to co uzyskałem nie wystarczy. Ale skoro już to zrobiłem, to wstawię dla pewności. Wydaje mi się, że długość włosków nie przekracza połowy szerokości członu, ale nie mam pewności, czy ja to dobrze widzę i czy w ogóle całą długość włosków widać na tych zdjęciach...

[Bartek Pacuk]

Trzeba sprawdzić czy długość włosków na tym członie przekracza połowę jego szerokości czy nie.

Niepotrzebnie o to pytałem, to jest przecież napisane w kluczu Pawlikowskiego Tyle że zapomniałem że klucz do samic i samców jest osobno i patrzyłem tylko do tego dla samic, bo w tekście jest jako pierwszy Potem mnie olśniło, lepiej późno niż wcale Podana tam jest również cecha długości trzeciego członu czułków względem piątego - ona też jest dobra, tzn. sprawdza się? Próbowałem to dostrzec na moich zdjęciach, widać to jeszcze gorzej niż te włoski na nadstopiu Nic to w tym przypadku nie rozstrzyga...
Ps. Tak dla pewności - 21 to samica, prawda?

[Brachytron]

21, 22 i 23 to samice, tylko ostatni to samiec, i jest to niestety hortorum nawet pomimo tego że miałem napisać o goleni a nie nadstopiu ale i tak widać. Te cechy nie są bardzo wyraźne, widziałem tylko kilka okazów ruderatusa i jest to dla mnie gatunek prawie mityczny, z samicami łatwiej.

[Bartek Pacuk]

21, 22 i 23 to samice, tylko ostatni to samiec, i jest to niestety hortorum nawet pomimo tego że miałem napisać o goleni a nie nadstopiu  :oops: ale i tak widać. Te cechy nie są bardzo wyraźne, widziałem tylko kilka okazów ruderatusa i jest to dla mnie gatunek prawie mityczny, z samicami łatwiej.

No to się zgubiłem, bo moim zdaniem z wcześniejszych Twoich postów wynikało, że 22 i 23 to samce... Czyli samiec to tylko 24, niech i tak będzie...A z tą golenią to co - też włoski? Widać że są długie, to na pewno Tak czy owak hortorum i to jest najważniejsze - gatunek został zweryfikowany, a ja znów się czegoś dowiedziałem. Dzięki
Przejdźmy więc do kolejnych osobników:
25. pratorum? 31.08.16, Szymbory/Jabłoń Kościelna (FD06/FD16)
26. Nie wiem; to zdaje się samica - kolor futra na dupie nie lapidariusowy (chyba ze jakiś wyblakły się trafił?), włosków rudych na koszyczkach nie widzę, więc nie ruderarius, proteus to raczej nie ten rejon kraju...Jeśli to faktycznie żaden z nich, to zostają chyba tylko confusus i pomorum 27.07.16, Łapy (FD27)
27. cryptarum? 28.05.16, ok. Czyżewa (ED84/ED85)
28. lucorum 28.05.16, Czyżew (ED95)

[Brachytron]

U hortorum włoski są dłuższe od szerokości goleni, a u ruderatusa nie.

Pratorum ok.
Lapidarius, mocno zlatana samica mogła przyblaknąć.
Może być.
Ostatni wygląda na cryptarum, ale to drobna robotnica.

[Bartek Pacuk]

U hortorum włoski są dłuższe od szerokości goleni, a u ruderatusa nie.

Zakodowałem

Lapidarius, mocno zlatana samica mogła przyblaknąć.

A jednak...

Ostatni wygląda na cryptarum, ale to drobna robotnica.

O tak, bardzo drobne to to było...

No to teraz może trochę monotonny zestaw:
29. terrestris? 29.05.16, Czyżew (ED84/ED85)
30. cryptarum? 1.09.16, Szymbory (FD06)
31. cryptarum? 1.09.16, Jabłoń-Dąbrowa (FD16)

[Brachytron]

Możliwe. 30 raczej lucorum.

[Bartek Pacuk]

30 raczej lucorum.

Ech, pierwsza myśl jednak najlepsza - najpierw się skłaniałem bardziej ku lucorum...
No dobrze, to jeszcze 3 biało - czarno - żółte i 2 szare:
32. cryptarum? 2.09.16, Barszczówka (FD38)
33. lucorum 2.09.16, Klepacze (FD38)
34. cryptarum 2.09.16, Białystok-Nowe Miasto (FD48)
35. sylvarum 13.09.16, Dąbrowa-Kity (ED95)
36. sylvarum 15.09.16, Dąbrowa-Łazy (ED95)

[Brachytron]

32 może być cryptarum, choć trochę za nisko mi przepaska schodzi, dwa kolejne jak dla mnie lucorum, sylvarum ok.

[Bartek Pacuk]

dwa kolejne jak dla mnie lucorum

W przypadku 34 wydawało mi się, że to co widać na końcu przepaski można podciągnąć pod ten czarny klin, co to ma być u cryptarum. Ale może to moja nadinterpretacja...Dzięki za sprawdzenie Teraz w tym temacie będzie przerwa techniczna, bo mi się skończyły zdjęcia gotowe do wrzucenia Trochę ich jeszcze mam, ale póki je obrobię i przygotuję do forumowych wymogów minie pewnie nieco czasu...