Crambidae: Odontiinae - bionomia

[Jarosław Buszko]

Pyraloidea (dawniej jako Pyralidae) były tradycyjnie traktowane jako Microlepidoptera i co za tym idzie mocno zaniedbane pod względem zarówno poznania ich występowania jak i bionomii. Tymczasem jest to stosunkowo łatwa do zbierania i preparowania grupa, gdzie większość gatunków dobrze rozpoznaje się po wyglądzie (wyjątek stanowią Scopariinae). Poznanie ich bionomia w wielu przypadkach wykazuje ogromne braki. Niektóre pospolite gatunki Crambinae i Scopariinae nie mają opisanych stadiów preimaginalnych i ich sposobów życia. Jest tu wiele do odkrycia. Opisanie nieznanej bionomii jest o wiele cenniejsze niż wykazanie nowego dla fauny Polski gatunku. Wymaga jednak innego spojrzenia na motyla. Ważniejsze jest by go poznać, a nie tylko mieć.
Na początek chciałbym zaprezentować bionomię dwóch gatunków wachlarzyków z niewielkiej podrodziny Odontiinae. W Polsce zanotowano 5 gatunków. Gąsienice trzech z nich minują liście. Dwa można szukać w terenie o tej porze roku. Sa to Cynaeda dentalis i Epascestria pustulalis.
Związane są z roślinami z rodziny szorstkolistnych (Boraginaceae). Gąsienica C. dentalis minuje liście żmijowca (Echium vulgare) już od kwietnia, teraz jest dorosła, ale czasami coś jeszcze dojada. Przepoczwarczać się będzie w lipcu. Trzeba zwracać uwagę na szczerniałe liście w rozetach zmijowca. Jeśli sklejone są w owalny kokon, to znaczy że jest w nim gąsienica. Gasienice E. pustulalis żerują w bardziej widoczny sposób. Miny są na spodzie liścia. Po zakończeniu żerowania gąsienica tworzy w minie jajowaty, brunatny kokon, w którym dość długo sobie siedzi zanim się przepoczwarczy w drugiej połowie czerwca. Gatunek ten ma dość nieregularne występowanie w Polsce, np. jest w Toruniu, okolicach Poznania i na mazurach. Nie ma go z kolei na Wyżynie Lubelskiej. Warto poznać jego rozmieszczenie, mając na uwadze fakt, że żerowiska mozna znacznie łatwiej znaleźć niż samego motyla.

[Witas]

Prawdopodobnie to gąsienic Epascestria pustulalis nie mogę dociągnąć do imago. Żerów jak na zdjęciach jest na skałkach pod Krakowem bardzo dużo.

[Jarosław Buszko]

Motyle wychodziły mi bez problemów. Im póżniej zbiera się żerowiska, tym lepiej. Motyle w naturze latają w drugiej połowie czerwca i lipcu.

[Marek Hołowiński]

Epascestria pustulalis nigdy nie hodowałem, ale do ekranu przylatuje na wielu stanowiskach. Jak czas mi pozwoli, spróbuję znaleźć żerowiska i podpatrzeć biologię. Stawiam sobie dosyć dużo zadań i nie wszystkie jestem w stanie zrealizować w jednym sezonie.

[Grzegorz Banasiak]

Epascestria pustulalis - mam jeden okaz złowiony do światła w Raduczu 8 VII 2002.