______

  

Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae)

_______
Fotografie

Mimas tiliae (Linnaeus, 1758)

Zmrocznik lipowiec Finnish: Lehmuskiit�j� Swedish: Lindsv�rmare Danish: Lindesvaermer Estonian: P�rnasuru English: Lime Hawk-moth German: Lindenschw�rmer French: Sphinx du Tileul Spanish: Esfinge del Tilo
   

Sphinx tiliae Linnaeus, 1758, Syst. Nat. (Edn 10) 1: 489
Papilio ulmi Lucas, 1864, Hist. nat. Lepid. Eur. (Edn 2): 147
Mimas tiliae montana Daniel & Wolfsberger, 1955, Z. wien. ent. Ges. 40: 63

Imago
Rozpiętość przednich skrzydeł 64-74mm. Głowa, tuł�w i tło przedniego skrzydła zmienne w ubarwieniu. Spotykane są formy od żywo-zielonych do oliwkowo-brunatnych, a nawet rdzawych. Czułki z wierzchu białe, u samca słabo grzebykowate. Patagia, tegule oraz linia grzbietowa ciemniejsze od tylnej części tułowia. Pole środkowe na przednim skrzydle bardzo r�żnorodnie wykształcone, od szerokiej, jednolitej przepaski do mocno zredukowanych dw�ch niewielkich plam. Przepaski w nasadowej i wierzchołkowej części skrzydła niewyraźne. W okolicy wierzchołka skrzydła jasna, od dołu biało obrzeżona plama. Tylne skrzydło ż�łte z mniej lub bardziej wykształconą, ciemną, ukośną przepaską, lepiej zaznaczoną przy tylnym kącie skrzydła. Barwa odwłoka od szarozielonej do brunatno-oliwkowej.

Stadia rozwojowe
Gąsienica jasnozielona lub szarozielona z ukośnymi białawymi i czerwonobrunatnymi paskami po bokach. R�g na końcu ciała niebieski. Przed przepoczwarczeniem się gąsienica zmienia barwę na szarofioletową. Żeruje na lipie (Tilia L.), rzadziej na olszy (Alnus Mill.) i brzozie (Betula L.). Sporadycznie spotykana także na wielu innych drzewach liściastych. Poczwarka stosunkowo wysmukła, czarnobrunatna, matowa.

Okres pojawu i zasięg geograficzny
Motyl pojawia się od początku maja do pierwszych dni lipca. Należy do gatunk�w często spotykanych. Gatunek o zasięgu palearktycznym. Występuje w całej Polsce.

_______ 
� 2001-2003 Grzegorz Banasiak