______

  

Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae)

_______
Fotografie

Hyles euphorbiae (Linnaeus, 1758)

Zmrocznik wilczomleczek Finnish: Tyr�kkikiit�j� Swedish: Vitspr�tad skymningssv�rmare Danish: Vortemaelksvaermer Estonian: Piimalille-v��tsuru English: Spurge Hawk-moth German: Wolfsmilchschw�rmer French: Sphinx de l'euphorbe Spanish: Esfinge de la Lechetrezna

   
Sphinx euphorbiae Linnaeus, 1758, Systema naturae (10th Ed), 1: 492
Deilephila esulae Boisduval, 1834, Icones hist. Lepid. 2: 26 [homonym]
Deilephila paralias Nickerl, 1837, Boehm. Tag.: 22
Deilephila euphorbiae grentzenbergi Staudinger, 1885, Ent. Nachr. Berlin 11: 10
Celerio euphorbiae vandalusica Rebel, 1910, Dt. ent. Z. Iris 23: 212
Celerio euphorbiae etrusca Verity, 1911, Boll. Soc. ent. ital. 42: 278
Celerio euphorbiae strasillai Stauder, 1921, Dt. ent. Z. Iris 35: 31
Celerio euphorbiae rothschildi Stauder, 1928, Lepid. Rdsch. 2: 113
Celerio euphorbiae subiacensis Dannehl, 1929, Mitt. muench. ent. Ges. 19: 99
Celerio euphorbiae dolomiticola Stauder, 1930,Ent. Z., Frankf. a. M. 43: 268
Celerio euphorbiae filapjewi O. Bang-Haas, 1936, Ent. Z., Frankf. a. M. 50: 255
Hyles euphorbiae lucida Derzhavets, 1980, Ent. Obozr. 59: 349.

Imago
Rozpiętość przednich skrzydeł 64-72mm. Głowa oliwkowo-brunatna, nad oczami białe kreski. Tuł�w oliwkowo-brunatny, jedynie po bokach biały. Niekiedy wewnętrzne brzegi tegul ze słabym białym obrzeżeniem. Tło przedniego skrzydła biało-brunatne, często z intensywnym oliwkowym lub r�żowym odcieniem. Smuga kostalna najczęściej w postaci trzech brunatno-oliwkowych plam zmniejszających się w kierunku wierzchołka skrzydła, trzecia plama czasami zanika. Wąskoklinowata, oliwkowo-brunatna plama rozciąga się od tylnego brzegu do wierzchołka skrzydła. Zewnętrzny brzeg skrzydła szarobrunatny. U nasady skrzydła sterczące białe i czarno-błękitne włoski. Tylne skrzydła przy nasadzie czarne, w środkowej części ceglaste, w zewnętrznej części zn�w czarne z jasnor�żowym brzegiem zewnętrznym. Przy kącie tylnym skrzydła białawe rozjaśnienie. Strzępina biała. Odwłok oliwkowo-brunatny, dwa pierwsze segmenty z szerokimi, czarnymi i białymi pasami po bokach, pozostałe segmenty z wąskimi białymi paskami. Na grzbietowej stronie odwłoka niekiedy rząd drobnych białych kropek.

Stadia rozwojowe
Gąsienica czarna z czerwonym pasem na grzbiecie. Po bokach ciała znajduje się podw�jny rząd ż�łtawych plam. Na czarnym tle występują poprzeczne prążki z licznych białych kropek. Głowa czerwono-pomarańczowa. R�g na końcu ciała czerwony, jedynie na wierzchołku czarny. Gąsienice żerują na wilczomleczu sosnce (Euphorbia cyparissias L.) i wilczomleczu lancetowatym (Euphorbia esula L.) W innych regionach geograficznych r�wnież na wielu innych gatunkach wilczomlecz�w (Euphorbia L.) Poczwarka barwy z�łto-brunatnej z deseniem w postaci licznych czarniawych kreseczek.

Okres pojawu i zasięg geograficzny
Motyl pojawia się od połowy maja do połowy lipca. W niekt�re upalne lata pojawia się drugie pokolenie w sierpniu i wrześniu. W centralnej i południowej części Polski pospolity. Palearktyka z wyjątkiem obszar�w leżących na p�łnocy, introdukowany w Ameryce P�łnocnej, Rozprzestrzeniony prawie w całej Polsce z wyjątkiem p�łnocnej części Pojezierza Mazurskiego i Suwalskiego (brak roślin pokarmowych)

_______ 
� 2001-2003 Grzegorz Banasiak