______

  

Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae)

_______
Fotografie

Hippotion celerio (Linnaeus, 1758)

Zmrocznik winniczak  Finnish: Etel�nkiit�j� English: Silver-striped Hawk-moth English: Silver Striped Hawk English: Grape-vine hawk-moth English: Vine Hawk Moth German: Weinstockschw�rmer French: Grand Sphinx de la Vigne Spanish: Esfinge de la Parra
   
Sphinx celerio Linnaeus, 1758, Syst. Nat. (Edn 10) 1: 491
Sphinx tisiphone Linnaeus, 1758, Syst. Nat. (Edn 10) 1: 492
Phalaena inquilinus Harris, 1776, An exposition of English Insects: 93
Elpenor phoenix Oken, 1815, Okens Lehrbuch Naturgesch. 3: 760
Hippotion ocys H�bner, [1819], Verz. bekannter Schmett.: 135
Deilephila albolineata Montrouzier, 1864, Annls Soc. linn. Lyon (2) 11: 250
Hippotion sieberti Closs, 1910
Hippotion rosea Closs, 1911
Hippotion luecki Closs, 1912

Imago
Rozpiętość przednich skrzydeł 64-72mm. Głowa szarobrunatna, nad oczami białe paski. Czułki przy nasadzie biało-brunatne, w wierzchołkowej części białe. Tuł�w szarobrunatny z jaśniejszym, podłużnym paskiem. Tegule z białym i jasnoszarym obrzeżeniem. Tło przedniego skrzydła szarobrunatne z rysunkiem w postaci szerokiego jasnego paska ciągnącego się od tylnego brzegu przy nasadzie skrzydła do wierzchołka skrzydła. Na pasku tym zaznaczone cienkie, ciemne linie. W środkowej części skrzydła podłużne czarne kreski, w okolicy wierzchołka skrzydła dwie podłużne, cienkie białe kreski. Zewnętrzny brzeg skrzydła szarobrunatny. Tylne skrzydło r�żowe z dwiema czarnymi przepaskami i czarno zaznaczonymi żyłkami. Zewnętrzny brzeg skrzydła szary. Strzępina biała. Odwłok szarobrunatny z białawymi ukośnymi kreskami po bokach. Na grzbietowej stronie odwłoka białawe i czarno-brunatne prążki po obu stronach cienkiej, czarnej linii środkowej.

Stadia rozwojowe
Gąsienice występują w dw�ch formach barwnych, zielonej i brunatnej z czarniawym rysunkiem na stronie grzbietowej i jaśniejszymi ukośnymi paskami po bokach ciała. Na pierwszym i drugim segmencie odwłoka znajdują się duże czarne plamy z oczkiem w środku. Głowa zielona lub brunatna. R�g na końcu ciała kr�tki, wierzchołek rogu biały. Gąsienica żyje na winorośli (Vitis vinifera L), przytulii (Galium L.), lnicy (Linaria Mill.), wierzbownicy (Epilobium L.) oraz sporadycznie na wielu innych roślinach zielnych z r�żnych rodzin. Poczwarka wysmukła, ż�łtobrunatna z czarniawym nalotem.

Okres pojawu i zasięg geograficzny
Motyl pojawia się w czerwcu i lipcu (osobniki zalatujące z południa) oraz od sierpnia do połowy października. Gatunek o bardzo szerokim zasięgu obejmującym wszystkie kontynenty Starego Świata oraz wyspy na oceanie spokojnym. Do Europy zalatuje w niekt�re lata. W Polsce złowiony kilkakrotnie.

_______ 
� 2001-2003 Grzegorz Banasiak