______

  

Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae)

_______
Fotografie

Agrius convolvuli (Linnaeus, 1758)

Polish: Zawisak powojowiec Finnish: Kiertokiit�j� English: Convolvulus Hawk-moth USA: Morning Glory Sphinx Moth English: Sweetpotato Hornworm German: Windenschw�rmer German: Windig French: Sphix du Liseron Spanish: Esfinge de las Enredadoras Spanish: Trompa Larga Swedish: Ĺkervindesv�rmare Estonian: Kassitapusuru

  
Sphinx convolvuli Linnaeus, 1758, Ent. Syst., (Suppl.): 435, TL: Europe
Sphinx patatas Menetries, 1857, Enum. corp. Anim. Mus. Petrop, Lepid. 2: 90
Sphinx roseafasciata Koch, 1865, Indo-Austr. Lepid.-Fauna: 54
Sphinx pseudoconvolvuli Schaufuss, 1870, Nunquam Otiosus 1: 15
Protoparce distans Butler, 1876, Trans. zool. Soc. Lond. 1876: 609
Protoparce orientalis Butler, 1876, Trans. zool. Soc. Lond. 1876: 609
Herse convolvuli ; Rothschild & Jordan, 1903, 11

   

Imago

Rozpiętość przednich skrzydeł 104-116mm. (niekt�re źr�dła podają 95-130mm.) Głowa szara. Czułki z wierzchu jasnoszare, w części wierzchołkowej białawe. Tło przedniego skrzydła szare, rysunek w postaci wąskich, zębatych linii i czarnych podłużnych kresek w środkowej i wierzchołkowej części skrzydła. Na żyłce poprzecznej niewielka jasna plamka w czarnej obw�dce. U samicy rysunek mniej wyraźny. Tylne skrzydło szare z czarnobrunatnymi przepaskami. Odwłok w r�żowe, białe i czarne poprzeczne pasy. U nasady odwłoka dwie czerwone plamy. Na grzbietowej stronie odwłoka szeroki, podłużny szary pasek z czarną linią w środku. Motyle najchętniej przylatują do kwiat�w Nicotiana, Petunia, Lilium, Phlox i Jasminum.

Stadia rozwojowe
Samica składa do 200 jaj z kt�rych gąsienice wylęgają sie po 10-15 dniach i mierzą 3-4mm. Jaja, jak na tak dużego motyla są małe (1.30x1.15mm) Gąsienica występuje w trzech formach barwnych oliwkowozielona, brunatna lub ż�łtozielona z jasnymi ukośnymi paskami po bokach i ciemno obrzeżonymi przetchlinkami. R�g na końcu ciała w części nasadowej ż�łtobrunatny, na wierzchu czarny. Dorosłe gąsienice dorastają do 10 - 11cm.  Żeruje najczęściej na  Convolvulus arvensis L., ale r�wnież na gatunkach z rodzaju Calystegia i Ipomoea rzadziej na innych gatunkach roślin z rodziny Convolvulaceae oraz gatunkach z rodzaju Phaseolus, Chrysanthemum, Helianthus i Rumex. Poczwarka brunatna z połyskiem 50-60mm długości, ssawka w postaci długiego odstającego wyrostka.

Okres pojawu i zasięg geograficzny
Motyl pojawia się w maju i czerwcu (osobniki przylatujące z południa) oraz od połowy sierpnia do połowy października. Rzadki. Gatunek rozsiedlony na wszystkich kontynentach Starego Świata z wyjątkiem obszar�w subarktycznych. W Polsce spotykany na obszarze całego kraju. W gorące lata może być częściej spotykany.

_______ 
� 2001-2003 Grzegorz Banasiak