______

  

Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae)

_______
Fotografie

Acherontia atropos (Linnaeus, 1758)

Polish: Zmierzchnica trupia gł�wka Finnish: P��kallokiit�j�  Finnish: P��kalloperhonen  English: Death's Head Hawk-moth  German: Totenkopfschw�rmer French: Sphinx Tętede-mort  Spanish: Calavera Spanish: Cabeza de Muerto  Spanish: Mariposa de la Muerta  Spanish: Aqueroncia  Swedish: D�dskallefj�ril 
   
Sphinx atropos Linnaeus, 1758, Syst. Nat. (Edn 10) 1: 490, TL: Europe
Atropos solani Oken, 1815, Okens Lehrbuch Naturgesch. 3(1): 762
Acherontia sculda Kirby, 1877, Trans. ent. Soc. Lond. 1877: 242

Imago

Rozpiętość przednich skrzydeł  110-124mm. Głowa czarno-brunatna. Czułki z wierzchu czarno-brunatne, ich wierzchołkowa część biała. Tuł�w czarno-brunatny z ż�łtym rysunkiem przypominającym ludzką czaszkę. Tło przedniego skrzydła czarno-brunatne z zębatymi, czarnymi i ż�łtawymi przepaskami. Na żyłce poprzecznej niewielka biała plamka w czarnej obw�dce. Tylne skrzydło ż�łte z dwiema czarno-brunatnymi przepaskami. Odwłok w czarno-brunatne i ż�łte poprzeczne pasy. Na grzbietowej stronie odwłoka podłużny, czarno-niebieski pasek rozszerzający się w kierunku końca odwłoka.

Stadia rozwojowe
Gąsienice r�żnorodnie ubarwione, przeważnie spotykane są formy ż�łte z niebieskimi ukośnymi pasami i czarnymi kropkami na grzbiecie lub brunatne z czarnymi ukośnymi pasami. R�g na końcu ciała wygięty w kształcie litery S. Gąsienice żerują na roślinach z rodziny psiankowatych (Solanaceae), najczęściej na ziemniaku (Solanum tuberosum L.), pomidorze (Solanum lycopersicum L.), kolcowoju szkarłatnym ( Lycium halimifolium L.), pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa belladonna L.) i bieluniu dziędzierzawie (Datura stramonium L.). Poczwarka brunatna z połyskiem.

Okres pojawu i zasięg geograficzny
Motyl pojawia się w maju i czerwcu (osobniki zalatujące z południa) oraz od połowy sierpnia do połowy października. Rzadki. Gatunek rozprzestrzeniony w Krainie Etiopskiej oraz w zachodniej części Palearktyki sięgający na wsch�d do Iranu. Spotykany w całej Polsce.

_______ 
� 2001-2003 Grzegorz Banasiak