Raport EBS o Rospudzie

[Jarosław Bury]

Rospuda - raport z 2008 r - z ciekawszych gatunków motyli dziennych wykazali z tego rejonu L. achine, C. hero, C. tullia, B. aquilionaris, z nocnych np. X. graminea...

Ciekawe jest to, że w opisie obszaru NATURA 2000 - Dolina Górnej Rospudy - http://natura2000.gdos.gov.pl/natura200 ... 200022.pdf - nie ujęto żadnych bezkręgowców

[M. Stachowiak]

Obszar N2k Dolina Rospudy jest stanowczo przereklamowany i grubo przeszacowany pod względem rzeczywistej wartości przyrodniczej, o czym świadczy zestaw i udział obenych w nim siedlisk i gatunków naturowych. Proszę zauważyć, że blisko 60% powierzchni zajmują grunty rolne, a większość siedlisk N2k ma najwyżej 3% pokrycia, przy czym w skali kraju są one dość rozpowszechnione.
Problem Doliny Rospudy nadmiernie rozdmuchano, przede wszystkim ze względów politycznych. Niestety, powstały przy tym szum medialny bardzo źle przysłużył się idei sieci Natura 2000, bowiem utrwalił w świadomości społecznej fałszywy jej obraz jako systemu nakazowo-zakazowego, i do tego bardzo restrykcyjnego. Tak przecież nie jest.

[Jarosław Bury]

Być może rzeczywiście tak było, mnie jednak zastanawia inny aspekt tej sprawy - Holendrzy byli w stanie przedstawić niemal 100 stronnicowy raport dotyczący głównie owadów tego obszaru (dostepny w sieci) - podczas, gdy nie można dotrzeć do polskiego dokumentu, w miarę szczegółowo przedstawiającego stan rzeczywisty zasobów tego rejonu - a może taki dokument istnieje, tylko ja nie mogę do niego dotrzeć?

[krzysztof570630]

Według mnie ,Rospuda, to był kolejny , nie tyle polityczny, ile nie przemyślany wybryk "zielonych" . Większość z tych pikietujących nigdy w życiu nie widziała Acrocephalus paludicola, a o którą to głównie boje się toczyły (wodniczka). Ktoś dał hasło, inny wyłożył kasę, i mamy rewolucję. Podobnie z gatunkiem traszki, która przeszkodziła w rozbudowie osiedla. Wystarczyło wyłowić okazy z bardzo małego zbiornoka i przenieść je do nieco dalej położonego innego. Ale to nie są motyle. A motyla nie jest tak łatwo przenieść.

[Jacek Kalisiak]

Problem Doliny Rospudy nadmiernie rozdmuchano

Jeżeli w ogóle coś rozdmuchiwano, to w reakcji właśnie na manipulacje i instrumentalne traktowanie prawa. Urzędnicy na polecenie swoim mocodawców (nie wyborców i nie w interesie społeczności z poszanowaniem prawa) w zaciszu gabinetów wyprodukują każdą wymaganą od nich decyzję. Co mają robić obywatele świadomi takich manipulacji? Odpuścić sobie zainteresowania interesem wspólnym i zająć się sobą w zaciszu swojego mieszkania?

utrwalił w świadomości społecznej fałszywy jej obraz jako systemu nakazowo-zakazowego

W mojej świadomości niczego takiego nie utrwalił. Mamy problem społeczeństwa postrzegającego świat wyłącznie poprzez swój prywatny i do tego doraźny interes. Problem Doliny Rospudy nie dotyczył obszaru N2k, a jedynie przeprowadzenia wiaduktu przez samą rzekę i torfowiska. Przedmiotem obrony były właśnie torfowiska, które mogły w skutek tej inwestycji zaniknąć, a jak ja rozumiem odtworzenie torfowiska jest niemożliwe.

Mnie też rażą niektóre poczynania "ekologów" (cokolwiek to nadużywane i przeinaczane określenie znaczy). Razi mnie napadanie na forum na ludzi, których wypowiedź świadomie lub przypadkowo zatrąca o gatunek chroniony. Uważam, ze obecna ustawa o ochronie gatunkowej (wraz z listą gatunków) jest kuriozalnie restrykcyjna w stosunku do pojedynczych osób. Ale widzę przecież, że mimo tych wszystkich ustaw, list, N2k i całego tworzonego prawa, uparty inwestor do spółki z pracowitym urzędnikiem mogą zniszczyć prawie każdy cenny przyrodniczo obiekt.

Jestem zwolennikiem zachowania jak największej różnorodności przyrodniczej w mojej najbliższej okolicy. A więc w skali gminy i powiatu, obiektów na pewno nie tak cennych jak Puszcza Białowieska, ale tych wokół mnie. Dlatego obronę torfowisk Rospudy uważam za ważną, tak samo za ważne będą uważał zachowanie istniejących jeszcze mikro-torfowisk wokół Łodzi, różnorodnych łąk, mokradeł, oczek wodnych, pojedynczych starych drzew, pagórków i innych nieużytków. Bo to one są same w sobie przyrodniczą wartością i stanowią środowisko życia dla tysięcy gatunków.

[Jarosław Bury]

Zgadzam się z Jackiem - dlatego tym bardziej intryguje mnie fakt braku obiektywnego, szczegółowego i ogólnie dostepnego dokumentu, przedstawiającego rzeczywisty stan wiedzy na temat bioróżnorodności tego obszaru - jeżeli w tak "rozdmuchanym" i znanym przypadku brak podstawowego narzędzia, które winno stać się pomocne w dalszej rzeczowej dyskusji, to strach pomyśleć jak jest w innych przypadkach.

A Holendrom zajęło to 5, czy 6 dni...

[Jacek Kalisiak]

http://pracownia.org.pl/pliki/report_ro ... y_2007.pdf

[Jarosław Bury]

Jedna z tabel - są "gorsze" miejsca chronione

Number of species listed in the EU Habitats Directive, Annex II
site size (ha) Insects Fishes Mammals Amphibians Molluscs Total
Rospuda Valley (PL) 1227 3 1 2 1 1 9
Peenetal (D) 8331 4 7 2 2 2 17
Rehdener Moor (D) 1737 0 0 0 0 0 0
Müritz (D) 32200 4 3 3 2 1 13
Stoteler Moor (D) 481 0 0 0 0 0 0
Wieden (NL) 9412 2 4 1 0 0 7
Nieuwkoopse plassen and de Haeck (NL) 2078 1 2 2 0 0 5
Oostelijke vechtplassen (NL) 5739 2 3 2 1 0 8
Ilperveld, Varkensland and Twiske (NL) 1840 0 4 2 0 0 6

P.S. Jak widać Niemcy chronią nawet same siedliska, bez względu na to, czy występują tam cenne gatunki zwierząt, czy nie - ocena zależy więc od punktu widzenia

[Jacek Kalisiak]

Opis tabeli
"Comparison of amounts of endangered species among nature reserves in Western Europe containing of bogs and/or fen and mire. To allow a proper comparison, only EU Habitats Directive Annex II species are listed (endangered species which require the designation of special conservation areas). Note the relatively high amount of endangered species in the Rospuda Valley, given its size. Source for the other areas is the EEA-EUNIS species database (2007)."

Ja jeszcze raz chciałbym powtórzyć, że same torfowiska jako takie i ich otoczenie zasługują na ochronę same w sobie. Ustanawiając gatunki chronione, kieruje się kryteriami takimi jak wielkość, teoretyczna rzadkość, czy możliwość wykorzystania ich, jako gatunków parasolowych. Tymczasem takie obiekty jak torfowiska są niemożliwe do odtworzenia, specyficzne same w sobie jak i pod względem bioróżnorodności oraz oczywiście też mogą być parasolem dla otaczającego je terenu i w efekcie zwiększać potencjał bioróżnorodności tego obszaru.
Nasza społeczność bardzo rozrzutnie gospodaruje zasobami. W pierwszej kolejności powinno się sięgać po obszary już stracone dla przyrody (intensywnie gospodarowane, zniszczone), a te naturalne lub dające szanse na renaturalizację powinny być drogie w pozyskaniu. W porównaniu z Europą Zachodnią lub jej niektórymi obszarami mamy chyba stosunkowo sporo niezniszczonych środowisk, ale to nie może być traktowane, jako pretekst do betonowania ich.

[Jarosław Bury]

Pełna wersja raportu - http://www.biodiversitysurvey.eu/EBS_Ro ... report.pdf
(Podany przez Jacka link kieruje nas do wersji mocno skróconej).

P.S. Abstrakt:
In June 2007, the threatened Rospuda Valley region (Northeastern Poland) was surveyed on several
key faunistic species groups. A substantial number of species were found that confirm the Rospuda
valley’s importance to biodiversity maintenance on both national and European levels. No less than
17 species were recorded belonging to the EU Habitats Directive (EU/92/43/EEG). These species
represent a number of highly valuable habitat types, two of which have been prioritized under the
EU Habitats Directive (pristine active raised bogs and bog woodland). In addition, 8 species
were found that are on the Polish Red List of threatened invertebrate animals. The area’s pristine
habitats and accompanying fauna are highly sensitive to activities related to road construction:
drainage and even small changes in water relations will strongly degrade the area. We advise a long term
conservation strategy that excludes any human activity in the area.

[Piotr M.]

Chciałbym zaznaczyć ,że mamy tam zespół torfowisk soligenicznych. Są one dziś niezwykle rzadkie - bardzo wrażliwe na zaburzenia.

[Jarosław Bury]

Tak, Holendrzy po 6 dniach "badań" załatwili sprawę Rospudy bezstronnym raportem, którego nikt w całej czytającej po angielsku Europie nie mógł zignorować, ani podważyć - a nam spory zajęły... ile lat?

[Piotr M.]

Tylko dla czego?
Mówienie ,że jest to obszar przereklamowany i nie ma jakiś bardzo wielkich wartości przyrodniczych jest chyba nie na miejscu gdyż (z tego co wiem, ale nie wiem czy to do końca prawda) te torfowiska soligeniczne to jedyne w europie , które są nietknięte czynnikami degradacyjnymi. Jeśli chodzi o duży udział gruntów ornych - nie znam się na temacie ,nie wiem co to orne/polne etc... Ale czy przypadkiem nie chodzi tutaj o użytkowane łąki? Jeśli nie to proszę mnie poprawić.

[M. Stachowiak]

Tylko dla czego?
Mówienie ,że jest to obszar przereklamowany i nie ma jakiś bardzo wielkich wartości przyrodniczych jest chyba nie na miejscu gdyż (z tego co wiem, ale nie wiem czy to do końca prawda) te torfowiska soligeniczne to jedyne w europie , które są nietknięte czynnikami degradacyjnymi. Jeśli chodzi o duży udział gruntów ornych - nie znam się na temacie ,nie wiem co to orne/polne etc... Ale czy przypadkiem nie chodzi tutaj o użytkowane łąki? Jeśli nie to proszę mnie poprawić.

Oto efekt przyjmowania „na wiarę” szumu medialnego...
Zalecam uważną lekturę SDF (ze sprawdzeniem, co się kryje za poszczególnymi wpisami w wykazach siedlisk i gatunków) oraz „Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 — podręcznik metodyczny” (Herbich J. red., 2004), szczególnie w tomie 2 opracowania Herbich M. i Wołejko L., 7230-3 Torfowiska źródliskowe i przejściowe Polski północnej, p. 191-195.
Co to znaczy „nietknięte czynnikami degradacyjnymi”? Zapoznaj się z historią tych torfowisk i w ogóle zagospodarowania i użytkowania Doliny Rospudy.

PS
Dlaczego pisze się razem, a nazwy własne (Europa) z dużej litery.

[Jarosław Bury]

Dla ułatwienia poszukiwania - całość serii - osiem tomów - do pobrania w częściach http://natura2000.gdos.gov.pl/natura200 ... dnik.php#1

W proponowanej do przeczytania części "Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 — podręcznik metodyczny” (Herbich J. red., 2004), w tomie 2, w opracowaniu Herbich M. i Wołejko L., 7230-3 Torfowiska źródliskowe i przejściowe Polski północnej, p. 191-195. http://natura2000.gdos.gov.pl/natura200 ... howisk.pdf w części dotyczącej zagrożeń tego typu siedlisk czytamy:

Potencjalne zagrożenia:
Budowa szlaków komunikacyjnych (szos, torów kolejowych)
przecinających duże kompleksy torfowisk przepływowych
(projektowana Via Baltica w NW części kraju), regulacja
cieków, budowa zbiorników retencyjnych w dolinach
rzek (kaskada Parsęty, Słupi) .

[M. Stachowiak]

Mi chodziło o rozpowszechnienie torfowisk soligenicznych w Polsce, a nie potencjalne dla nich zagrożenia . Już w pierwszym zdaniu wspomnianego opracowania czytamy: „Alkaliczne torfowiska soligeniczne (źródliskowe i przepływowe) w północnej części Polski występują bardzo licznie na całym obszarze objętym ostatnim zlodowaceniem bałtyckim, a więc w krajobrazie młodoglacjalnym.”
Co do zagrożeń — należy odróżnić zagrożenia rzeczywiste od potencjalnych. Wpływ na siedlisko tych ostatnich może się ujawnić, ale nie musi. Dużo tu zależy od uwarunkowań lokalnych i rozwiązań technicznych. Każdy przypadek trzeba rozpatrywać oddzielnie. Oczywiście obowiązuje „zasada przezorności”, ale nie wolno jej nadużywać.
W przypadku Doliny Rospudy i budowy obwodnicy augustowskiej należy zapytać, czy proponowane rozwiązanie alternatywne jest rzeczywiście lepsze od przyjętego do realizacji (obecnie wstrzymanego)? Moim zdaniem nie jest, a na pewno jest dużo droższe. I na zakończenie — w ogóle nie rozpatrywano możliwości poprowadzenia trasy obwodnicy na południe od Augustowa.

PS
9 tomów, a nie 8 .

[Jarosław Bury]

Zgadza się. Bogactwo tego typu siedlisk nie powinno jednak zwalniać nas z konieczności ich ochrony w możliwie jak największym zakresie. Dodatkowo w tym konkretnym przypadku zagrożenie było realne, ale jak widać, możliwe do uniknięcia...

P.S.

W przypadku Doliny Rospudy i budowy obwodnicy augustowskiej należy zapytać, czy proponowane rozwiązanie alternatywne jest rzeczywiście lepsze od przyjętego do realizacji (obecnie wstrzymanego)? Moim zdaniem nie jest

Każde rozwiązanie powinno być szczegółowo rozpatrzone i nie wyobrażam sobie by wybrano gorsze. Do tego właśnie potrzeba szczegółówych opracowań, najlepiej ogólnie dostępnych. Ale jest to oczywiście moje życzeniowe myślenie

[M. Stachowiak]

Bogactwo tego typu siedlisk nie powinno jednak zwalniać nas z konieczności ich ochrony w możliwie jak największym zakresie.

Ja tego nie neguję, a wręcz przeciwnie, popieram i wdrażam w życie takie podejście, między innymi w opracowywanych obecnie pod moim kierownictwem planach zadań ochronnych dla obszarów N2k na terenie województw kujawsko-pomorskiego i mazowieckiego, a także poprzez propozycje utworzenia nowych obszarów (docelowo obszary N2k mają pokrywać około 20% powierzchni kraju; obecnie zajmują nieco ponad 11%) . Wkurza mnie natomiast robienie przez media i różnych niedouków ludziom papki z mózgów za pomocą kłamliwej argumentacji. Właśnie dlatego sprostowałem informacje o unikalności w Polsce torfowisk soligenicznych, jak i w ogóle „nadzwyczajnej” wartości przyrodniczej obszaru Doliny Rospudy.

[M. Stachowiak]

dlatego tym bardziej intryguje mnie fakt braku obiektywnego, szczegółowego i ogólnie dostepnego dokumentu, przedstawiającego rzeczywisty stan wiedzy na temat bioróżnorodności tego obszaru

Czyżbyś negował wartość SDF? Przecież to jest (przynajmniej takim być powinien ) najbardziej obiektywny i szczegółowy dokument zawierający opis obszaru N2k z perspektywy obecności przedmiotów ochrony (siedlisk i gatunków) stanowiących obiekty zainteresowania UE. To na jego podstawie utworzono ten obszar.

[Jarosław Bury]

Od tego właśnie zacząłem wątek - proszę sprzejrzeć na SDF dla Rospudy - wg. mnie mocno niekompletny.

Jeżeli zaś chodzi o ocenę "nadzwyczajności" samego obszaru, to też nie chcę się powtarzać - ocena zależy od perspektywy oceniającego, ale -

Rośnie tam m.in. 20 przedstawicieli rodziny storczykowatych, podlegającej ścisłej ochronie prawnej, w tym jedyne w Polsce stanowisko miodokwiatu krzyżowego (Herminium monorchis), rośliny wpisanej do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin oraz jedno z kilku stanowisk podgatunku storczyka krwistego o żółtych kwiatach (Dactylorhiza incarnata ssp. ochroleuca).

Choćby przez obecność tylko tego pierwszego gatunku ten obszar jest warty ochrony i bez wątpienia "nadzwyczajny" dla wiekszości botaników w Polsce

[M. Stachowiak]

Nie obszar Natura 2000 jest chroniony, lecz przedmioty ochrony (siedliska i gatunki) w jego obrębie, i to tylko te, które wymienione są w załączniku II i IV dyrektywy siedliskowej. Obecność gatunków rzadko spotykanych i podlegających ochronie z mocy rozporządzeń Ministra Środowiska niewątpliwie podnosi przyrodniczą wartość obszaru, ale gatunki te chronione są właśnie na mocy wspomnianych rozporządzeń, a nie dlatego, że są w obszarze.
W SDF wymienione są siedliska i gatunki „naturowe” i, jako informacja uzupełniająca, inne gatunki „ważne” dla obszaru, czyli chronione prawem lub rzadko spotykane.
Z powyższego punktu widzenia SDF dla Doliny Rospudy jest kompletny. Tu tylko dodam, że SDF jest aktualizowany mniej więcej co 6 lat, a zmiana jego treści musi być akceptowana przez KE, po pozytywnej ocenie seminarium biogeograficznego.

[Jarosław Bury]

Nie chcę przeciągać tego tematu, ale w SDF nie widzę żadnej wzmianki o "naturowych" ważkach - zalotce większej (Leucorrhinia pectoralis) i trzepli zielonej (Ophiogomphus cecilia)

Nie ma też informacji o nietoperzach - szczególnie "naturowym" nocku łydkowłosym (Myotis dasycneme).

Nie mówiąc już o pustce entomologicznej w podpunkcie dotyczącym innych gatunków „ważnych” dla obszaru...

Z tego punktu widzenia dokument nie jest kompletny.

[M. Stachowiak]

I tu się z Tobą zgodzę . Na uaktualnienie SDF będziemy jednak musieli poczekać (chyba że na najbliższym seminarium biogeograficznym, które odbędzie się w tym roku, zostanie przedstawiony i zatwierdzony uaktualniony nowy SDF).