BUŁGARIA 2010

[Jarosław Bury]

Bułgaria - ciepły, interesujący pod względem entomologicznym, ale chyba jednak ciągle mało znany kraj na południu. Wg. Abadjieva lata tam 216 gatunków motyli dziennych - sporo, w tym wiele interesujących i wręcz unikalnych rzadkości. Kiedyś trzeba było się tam wybrać, okazja nadarzyła się w tym roku.
Najbardziej zachwyciły mnie piękne krajobrazy, przyjazne nastawienie miejscowej ludności, no i oczywiście owady
Kilka zdjęć poniżej.

[Jarosław Bury]

Pierwsze napotkane owady - jakby niezbyt mi znane...

[Jarosław Bury]

Ale zaraz potem było już bardziej znajomo. Z rodziny Papilionidae spotkaliśmy cztery gatunki - z czego sporym zaskoczeniem była obserwacja mocno opóźnionego Allancastria cerisyi ferdinandi STICHEL, 1907 - gatunek ten w Bułgarii nie należy do rzadkości, ale nie na początku lipca...

[Jarosław Bury]

Na wysokości ok. 1250m n.p.m. biotop wydawał się dogodny dla kolejnego gatunku z rodziny Papilionidae - ale przez parę dni można było fotografować jedynie piękne górskie łąki i skaliste zbocza.

[Jarosław Bury]

W końcu pojawił się długo wyczekiwany Parnassius apollo (LINNAEUS, 1758) - w Bułgarii opisano kilka podgatunków tego pięknego, majestatycznego motyla - trudno mi jednak przyszeregować te konkretne osobniki do któregoś z nich...
Parnassius apollo graecus ZIEGLER, 1901
Parnassius apollo omotimoius FRUHSTORFER, 1921; Ent. Anz. 1 (8): 88, TL: Vitosch near Sofia, Bulgaria
Parnassius apollo yglanus FRUHSTORFER, 1921; Ent. Anz. 1 (8): 88, TL: Rila Planina, 1400m, Bulgaria
Parnassius apollo hermiston FRUHSTORFER, 1921; Ent. Anz. 1 (8): 89, TL: Balkan, Schipkapass, ca. 1300m, Bulgaria
Na szczęście wg. niektórych autorów, trzy ostatnie taksony to synonimy pierwszego...

Pod wieczór motyle obsiadały nektarodajne kwiaty rumianków, ostów i firletek? i zaniepokojone nie odlatywały, ale jedynie gwałtownie rozpościerały skrzydła w ostrzegającym odruchu.

[Jarosław Bury]

Z Pieridae bez większego zaskoczenia - dominowały Colias croceus (FOURCROY, 1785), sporo też było Colias alfacariensis RIBBE, 1905, w górach natomiast b. często spotykaliśmy Aporia crataegi (LINNAEUS, 1758).

[Jarosław Bury]

Znacznie ciekawiej zaprezentowały się Lycaenidae.
Już w pierwszym dniu spotkaliśmy Polyommatus eros eroides FRIVALDSZKY, 1835, niestety część osobników, zwłaszcza samce, doświadczyła już trudów motylego życia.

[Jarosław Bury]

Przy odrobinie szczęścia przy wysychających kałużach można było spotkać do 10 gatunków modraszków jednocześnie wysysających wilgoć z mokrego podłoża. Motyle były stosunkowo mało płochliwe, i niekiedy ginęły pod kołami wolno przejeżdżających samochodów...

[Ramidon]

Chciałbym kiedyś zobaczyć takie skupisko modraszków. Jakie gatunki udało ci się spotkać?
Na zdjęciach rozpoznaję P.eroides, P.amandus i jakieś gatunki z rodzaju Plebejus.

[Jarosław Bury]

Najliczniejsze były - Plebejus argus (LINNAEUS, 1758), Plebejus idas (LINNAEUS, 1761), Polyommatus icarus (ROTTEMBURG, 1775), Polyommatus escheri (HÜBNER, 1823) i Polyommatus eros eroides FRIVALDSZKY, 1835...

[Jarosław Bury]

Rzadziej spotykaliśmy - Aricia agestis (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), Polyommatus daphnis (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), Polyommatus coridon (PODA, 1761), Polyommatus bellargus (ROTTEMBURG, 1775), Polyommatus thersites (CANTENER, 1835), Polyommatus dorylas (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), Phengaris alcon (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), Phengaris arion (LINNAEUS, 1758) i kilka innych gatunków, o których niżej...

[Jarosław Bury]

W przerwach w obserwacjach motyli czasem udało się zaobserwować coś innego. Te piękne błonkówki latały nawet na wysokości ok. 1400 - 1500m n.p.m.
Może fachowcy od błonkówek są w stanie rozpoznać gatunek - osobiście skłaniam się do rozpoznania Xylocopa violacea (LINNAEUS, 1758), ale może to zupełnie coś innego?

[Almandyn]

Fantastyczna wyprawa i super relacja Proszę o jeszcze...

[PawełB]

to już wiemy, dleczego ostatnio kolega znikł z forum
czy eros eroides to nasz eroides? coś mi się obiło o uszy o połączeniu w jedno P.eros i P.eroides... kiedyś fotografowałem P.eros w Pirenejach i wydawał się mniejszy....

[Antek Kwiczala †]

Zobacz tu: viewtopic.php?f=26&t=12750

[Jarosław Bury]

Wracając do modraszków - o ile na Węgrzech Polyommatus admetus (ESPER, 1785) to prawdziwa rzadkość, znana z zaledwie kilku stanowisk, to w Bułgarii to dość pospolity gatunek, towarzyszą mu inne pokrewne i podobne modraszki - Polyommatus aroaniensis (BROWN, 1976), Polyommatus ripartii (FREYER, 1830) i Polyommatus nephohiptamenos (BROWN & COUTSIS, 1978)...

[Jarosław Bury]

O ile Polyommatus admetus (ESPER, 1785) spotykaliśmy na wielu rodzajach stanowisk, to Polyommatus nephohiptamenos (BROWN & COUTSIS, 1978) znany jest z zaledwie kilku stanowisk z pogranicza greckiego i zasiedla łąki górskie powyżej górnej granicy lasu - od ok. 1500m do ok. 2000m n.p.m.
Niestety nie udało się go zaobserwować w tym roku.
Poniżej biotop tego gatunku na wysokości ok. 2000m n.p.m. - z rośliną żywicielską - Onobrychis montana scardica (GRISEB.) z rodziny Fabaceae.

[Jarosław Bury]

Jednak najciekawszym spotkanym przez nas modraszkiem wydaje się być Agriades dardanus (FREYER, 1844) - przez niektórych uważany za podgatunek Agriades pyrenaicus BOISDUVAL, 1840 - motyl znany w Europie z zaledwie kilku pasm górskich na Bałkanach.
Występuje na wysokogórskich murawach naskalnych od wysokości ok. 1500m do 2300m n.p.m., na których rośnie jedyna roślina żywicielska tego gatunku - naradka naskalna Androsace villosa L.

[Jarosław Bury]

I jego siedlisko na wysokości ok. 1900m n.p.m.

[Jarosław Bury]

Gdzieś po drodze przypadkowo "napatoczyła" się taka oto purpurówka...

[Jarosław Bury]

Nieco zaskakującym dla mnie było spotkanie z Polyommatus semiargus (ROTTEMBURG, 1775) na wysokości ok. 2000m n.p.m. - ale w Europie można go ponoć spotkać w górach do wysokości 2200m, a w Afryce nawet do 2700m n.p.m.
Motyle jakby nieco ciemniejsze od tych spotykanych u nas w kraju.

[Antek Kwiczala †]

Równie lokalny jest wspomniany przez Ciebie Polyommatus aroaniensis (BROWN, 1976). Ja spotykałem go na północnym Peloponezie, w G. Aroania, gdzie lata z P. ripartii.

[Jarosław Bury]

Tak, to również spora rzadkość, w Bułgarii znany z kilku stanowisk na południu i w centrum kraju. Wydaje mi się, że również go widzieliśmy - nie mam jednak zdjęcia dokumentacyjnego - różni się od admetusa zanikiem ciemnych plam brzeżnych na dolnej powierzchni skrzydeł lub śladową ich obecnością, gł. u samic.

Za to z całego mrowia argusów udało się wyłowić taką ciekawą formę barwną...

[CARABUS12]

Fajna relacja.
Łezka w oku się kręci, gdyż dwa razy byłem w Bułgarii i jak patrze na fotki to wspomnienia wracają.
Pzdr.

[Jarosław Bury]

Faktycznie - jedna wizyta to raczej za mało, no i warto wybrać się w nieco innym terminie
Ciekawych Lycaenidae ciąg dalszy - w trakcie naszej wycieczki najciekawszy z pięciu napotkanych gatunków czerwończyków to niewątpliwie Lycaena candens (HERRICH-SCHÄFFER, 1844) - niezbyt częsty od niższych wysokości, czyli ok. 900m n.p.m. do ok. 1500m n.p.m. Wyżej go nie spotkaliśmy.

[Jarosław Bury]

Dla porównania bułgarski Lycaena alciphron (ROTTEMBURG, 1775)...

[Jarosław Bury]

Niemal w tym samym miejscu żupałki odbywały gody - wydaje się, że to Ascalaphus macaronius SCOPOLI, 1763.

[Łukasz Mielczarek]

Piękne fotki żupałek . Próbowałem zrobić im zdjęcie wielokrotnie i zawsze szybko uciekały.
Może masz jakieś muchówki z tamtych okolic do pokazania?:)

[Jarosław Bury]

Oj - w ferworze walki pominąłem zupełnie muchówki jest trochę błonkówek, chrząszczy i innych owadów, ale much nie ma wcale. Może kolejnym razem?

Przy tym przezierniku liczę na pomoc w oznaczeniu.

[Jarosław Bury]

Z ogończyków lipcowy standard - jak widać najbardziej wiekowe były Satyrium acaciae (FABRICIUS, 1787). Pozostałe ogończyki prezentowały się doskonale...

[CARABUS12]

Fotki z Bułagarii z 2004 i 2006 r.
tak się podłącze aby nie tworzyć nowego tematu

Pzdr.

[Malko]

Jarek piękne masz te zdjęcia oglądam zawsze z przyjemnością. Nie myślisz o wydaniu tego w formie jakiegoś atlasu?? A i jeszcze jedno co do Ogończyka Neozephyrus quercus zmienił nazwę na Favonius quercus (Linnaeus, 1758) . Ostatnio właśnie studiuje te nowe nazwy, dlatego zwróciłem na to Uwagę

[Jarosław Bury]

Dziękuję za cenne uwagi i piękne zdjęcia z wycieczek do Bułgarii.
Z rodziny Nymphalidae w Bułgarii jest sporo gatunków nie występujących w Polsce, ale jednocześnie część pospolitych u nas gatunków tam jest stosunkowo rzadka, choćby pospolite u nas mieniaki, w szczególności mieniak tęczowiec.
Zawsze cieszy mnie spotkanie z Libythea celtis (LAICHARTING, 1782), po Ukrainie, Chorwacji i Węgrzech to kolejny kraj, w którym udało mi się zaobserwować ten gatunek - jak widać świeże osobniki zaczynają właśnie loty...

P.S. Atlas - może kiedyś się to ziści

[Jarosław Bury]

Z dostojek absolutny prym wiodła Brenthis daphne (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), może jedynie w cienistych dolinach rzecznych na wysokości ok. 1500m n.p.m. ustępowała liczebnością Argynnis paphia (LINNAEUS, 1758)...
Sporo było samic formy valesina, w tym natrafiliśmy na kopulację takiej samiczki z normalnie ubarwionym samcem - niestety złączone motyle szybowały nad urwistym zboczem i nie dały się fotografować, w końcu przysiadły na jakimś wysokim drzewie i trzeba by było użyć teleobiektywu, żeby je uwiecznić.

[Jarosław Bury]

Z przeplatek najciekawsza wydaje się spotkana przez nas kilkukrotnie Melitaea phoebe (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775).

[Jarosław Bury]

...oraz Melitaea trivia (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775) - część osobników, zwłaszcza samce, nieco już podniszczona, ale samice dopiero wychodziły z poczwarek. Niektóre motyle nie miały zbyt wiele szczęścia w swym krótkim życiu.

[Jarosław Bury]

Okazało się, że jednak jest jedno zdjęcie muchówki - to łowik ze swą zdobyczą - zdjęcie poniżej.

[Adam Larysz]

Jarku, piekne zdjęcia i ciekawa relacja!

A te neuroptery z pierwszych zdjęć owadzich, to prawdopodobnie Nemoptera sinuata.

[Jarosław Bury]

Wieczorem motyle przysiadały na kwiatach i były tak ospałe, że nie reagowały na światło lampy błyskowej - kilka w ten sposób uwiecznionych śpiochów...

P.S. dzięki Adamie!

[Tawulec]

A przeziernik wygląda na Paranthrene insolita.

[Adam Larysz]

A przeziernik wygląda na Paranthrene insolita.

Czułki ma czarne, czyli jednak nie

[Tawulec]

Hm. Chyba zaczynam mieć obsesję na punkcie tego gatunku, wciąż nie mogę go złapać Rzeczywiście, to będzie P. tabaniformis.

[Jarosław Bury]

Jeszcze samiczka trywii - tym razem z wyższych gór - gatunek ten można spotkać do 1700m n.p.m.
Dzięki za przeziernika

[Jarosław Bury]

Z rusałek spotkaliśmy wszystkie krajowe gatunki z wyjątkiem rusałki laika, z pokłonników Limenitis reducta STAUDINGER, 1901 i Limenitis populi (LINNAEUS, 1758) a z mieniaków jedynie Apatura iris (LINNAEUS, 1758), ale w Bułgarii to dość rzadko spotykany gatunek.
Pokłonnik osinowiec występował min. w formie tremulae, ze zredukowanym białym rysunkiem górnej i dolnej powierzchni skrzydeł, dodatkowo zaobserwowany osobnik miał zamiast rzędu czerwonych półksiężycowatych plam, rząd jasnożółtych, niemal białych plam na górnej powierzchni skrzydeł - ot, taka ciekawa forma barwna, szkoda, że mocno uszkodzony motyl...

[Jarosław Bury]

Kilka żukowtych, jedne pracowały w pocie czoła tocząc ciężką kulę z... nawozu, inne delektowały się słodkim nektarem

[Jarosław Bury]

Niemal pierwszą oczennicą jaka spotkaliśmy była, o dziwo - Kirinia roxelana (CRAMER, 1777) - piękny, duży motyl, który unika słońca i rzadko daje się fotografować z rozłożonymi skrzydłami...

[Jarosław Bury]

Biotop tego gatunku to, wg. moich obserwacji, głównie suche ściany wąwozów lub brzegi wyschniętych, okresowych strumieni, porośniętych gęstymi krzewami lub drzewami o gęstych koronach, dającymi cień nawet w najbardziej upalnej porze dnia.
W nieco podobnym biotopie obserwowałem ten gatunek w Libanie.

[Jarosław Bury]

Równie szybko pojawił się Pyronia tithonus (LINNAEUS, 1767) - początkowo pojedynczo, pod koniec wycieczki znacznie liczniej, ale były to jedynie pierwsze samczyki, tego wszędobylskiego, choć skrytego gatunku...

[Antek Kwiczala †]

piękny, duży motyl, który unika słońca

Będąc kilka lat temu w Bułgarii, w okolicach Kitenu, spotykałem tą oczenicę nierzadko na polankach śródleśnych i alejach, w zwartych dąbrowach, które dominują wokół tej miejscowości. Motyle siadały nisko na pniach drzew, a samiczki (latają nieco później), nawet w trawach.

[Jarosław Bury]

W porze popołudniowej z pewnością mogą się tak zachowywać, czasem przylatują też do wilgotnych miejsc z których mogą pobrać wodę - co ciekawe samice tego gatunku, mimo tego, że gąsienice żerują na trawach, składają jajka na pniach drzew w miejscach wybitnie ocienionych.
Motyle większość czasu w ciągu dnia spędzają jednak w cieniu drzew i krzewów, jak z resztą wielu ich krewniaków. W bardzo suchych sezonach samice mogą nawet wchodzić w letnią diapauzę - do momentu poprawy warunków klimatycznych...

[PawełB]

piękna wyprawa i fotki, wstyd się przyznać, zazdrość zżera

Spytam się od strony "formalnej" - w świetle niedawnych wieści o traktowaniu amatorów -entomologów na Słowacji. Czy łaziliście po ichnich parkach, mieliście jakieś "papiery" i czy były jakieś trudności od tej strony? Ja nigdy nie przywiązywałem wagi do takich rzeczy, wiadomo, że w takich miejscach przyroda jest bogatsza. ale przypadek skopania fotografa przez służby parkowe dał mi nieco do myślenia....

I ciekawy jestem, jak teraz bułgaria wygląda od strony cen, zaplecza, dróg, bezpieczeństwa itp...

[Jarosław Bury]

Bułgaria wydaje się być bardzo przyjaznym krajem, drogi ogólnie bardzo dobre - te główne, znacznie gorzej gdy zjedzie się z dróg szybkiego ruchu, czasem droga na mapie jest w rzeczywistości polnym traktem, usianym dosłownie tysiącami dziur...
Ceny noclegów do negocjacji - można utargować przy odrobinie szczęścia nawet 50% - w dobie kryzysu, każdy zarobek mile widziany, turystów mało, w górach prawie pustki, jedzenie w cenach krajowych, paliwo nieco tańsze - ogólnie przystępny kraj dla każdego, ach! dojazd b. dobry, o ile nie trafi się na wakacyjny eksodus Turków z Europy Zachodniej, głównie Niemiec do domu - na granicach Unii to opóźnienie do 5 godzin, powrót, bez tego utrudnienia od granicy z Grecją do Krakowa ok. 18 godzin...

P.S. Głównie zwiedzaliśmy tereny niechronione, przy granicy z Grecją wzmożony ruch służb granicznych i celnych, poza tym bez uwag.

[Roland Dobosz]

Co to znaczy parę miesięcy pracy w Muzeum Górnośląskim. Adam niedługo będzie lepszym specjalistą neuropterologiem ode mnie. Faktycznie na pierwszych zdjęciach to Nemoptera sinuata gatunek najpospolitszy z rodzaju, szczególnie w rejonie bałkańskim i dalej na wschód. Druga sieciarka to macaronius, ale nie Ascalaphus lecz Libelloides. Rodzaj Ascalaphus to znacznie bardziej niepozorne, bo o przeźroczystych skrzydłach sieciarki no i rzadsze...
Pozdrawiam
Roland

[Jarosław Bury]

Dziękuję za uściślenie rozpoznania
Mam jeszcze dwa owady z tej grupy - załączam fotografie poniżej.

[Jarosław Bury]

W Bułgarii można spotkać dwa gatunki szachownic - dobrze nam znaną, tyle, że z innego podgatunku Melanargia galathea ssp. satnia FRUHSTORFER, 1917 oraz Melanargia larissa ssp. larissa (GEYER, 1828) - ta ostatnia daje ciekawe formy barwne, ale motyle, jak widać, niezbyt były skore do współpracy i nieco już zlatane...

[Jarosław Bury]

Brintesia circe (FABRICIUS, 1775) obserwowaliśmy niemal w każdym napotkanym biotopie, w górach dochodziła do ok. 1500m n.p.m.

[Jarosław Bury]

W okolicy tej zagubionej gdzieś w górach wioski, latały zarówno Brintesia circe (FABRICIUS, 1775) jak i Melanargia galathea ssp. satnia FRUHSTORFER, 1917 oraz kilka innych gatunków oczennic.
Ta wąska półka skalna to zapewne nieużywana, zarosłą zielskiem dawna droga prowadząca do wioski - nowa, niewiele szersza droga, biegła kilkanaście metrów w dół niemal pionowej skarpy...

[Jarosław Bury]

Skalniki z rodzaju Hipparchia to trudny orzech do zgryzienia bez preparowania narządów kopulacyjnych - w okolicy, w której byliśmy, dość często spotykaliśmy duże, ciemne skalniki - jako, że w Bułgarii nie występuje skalnik alcyona - mogły to być jedynie Hipparchia fagi (SCOPOLI, 1763) lub Hipparchia syriaca (STAUDINGER, 1871).
Niestety nie udało mi się ich rozróżnić.

Pierwsze zdjęcie pochodzi z wysokości ok. 1400m n.p.m., drugie z ok. 450m n.p.m. - być może to oba wymienione powyżej gatunki?

[Jarosław Bury]

Drugą grupę problematycznych skalników w Bułgarii tworzą - Hipparchia semele (LINNAEUS, 1758), Hipparchia senthes (FRUHSTORFER, 1908) oraz Hipparchia volgensis (MAZOCHIN-PORSHNJAKOV, 1952). Wszelkie próby oznaczania ich bez preparowania narządów kopulacyjnych mijają się z celem.
Jedyną wskazówką, jest lokalizacja stanowisk - ale to oczywiście tylko poszlaki. W rejonie, w którym byliśmy, dotychczas nie wykazano Hipparchia volgensis (MAZOCHIN-PORSHNJAKOV, 1952), ani Hipparchia semele (LINNAEUS, 1758) - wykazywano natomiast liczne stanowiska Hipparchia senthes (FRUHSTORFER, 1908)...

[Jarosław Bury]

Semelopodobne skalniki najliczniej spotkaliśmy w ok. tej malowniczo położonej wioski, w rzadkim lesie sosnowym...

[Antek Kwiczala †]

Faktycznie, rozróżnienie skalników z rodzaju Hipparchia w locie jest bardzo trudne, ale jak już się takiego złapie...W załączniku pokazuję dwie pary. Po lewej Hipparchia fagi, po prawej Hipparchia syriaca.

[Jarosław Bury]

Piękne skalniki - wzór rysunku, szczególnie jasnej przepaski na górnej powierzchni obu par skrzydeł ulega sporym wahaniom nawet u tego samego gatunku - stąd wyrokowanie o rozpoznaniu może być obarczone sporym błędem, są oczywiście miejsca na mapie rozmieszczenia, gdzie występuje tylko jeden z wymienionych gatunków i subpopulacje wykazują spore odchylenia od typowego wyglądu, np. na Rodos, i wtedy rozpoznanie po cechach zewnętrznych jest być może możliwe - osobiście jestem jednak sceptycznie nastawiony do rozpoznawania tych gatunków jedynie po cechach zewnętrznych - co z resztą podkreśla większość autorów przewodników i kluczy.

Istnieje co prawda pomocnicza metoda, która przyżyciowo pozwala określić przynależność gatunkową samców - ocena narządu Juliana, ale z oczywistych powodów nie nadaje się do rozpoznawania samic.

Innym sposobem jest ocena wysokości n.p.m. - skalnik fagi dochodzi w górach do wysokości 1800m n.p.m., podczas gdy skalnik lewantyński zaledwie do 1300m n.p.m. Teoretycznie więc wszystkie skalniki spotkane powyżej 1300m to skalniki fagi

[Jarosław Bury]

Na szczęście z innymi oczennicami nie ma większego problemu przy identyfikacji gatunku - jednym z nich jest Coenonympha rhodopensis (ELWES, 1900) opisany z gór Riła w Bułgarii, ale znany z rozproszonych stanowisk na Bałkanach, w Rumunii, a nawet we Włoszech. Gatunek zasiedla "nasłonecznione stoki i łąki górskie powyżej linii drzew, od 1400m do 2200m n.p.m." - ale w Bułgarii spotkaliśmy go już w zadrzewionych, niższych partiach gór.

[Jarosław Bury]

Z górówek obserwowaliśmy kilka gatunków, ale najliczniej występowała na spenetrowanym przez nas obszarze Erebia oeme (HÜBNER, 1804) - latała nawet przy dość kiepskiej pogodzie, w tym samym biotopie co Erebia cassioides (REINER & HOCHENWARTH, 1792) od 1000m n.p.m.wzwyż...

[Jarosław Bury]

Biotop strzępotków i górówek...

[Jarosław Bury]

Z oczennic było jeszcze oczywiście sporo innych gatunków, ale myślę, że o jednym warto w tym wątku wspomnieć - to Satyrus ferula ssp. ferula (FABRICIUS, 1793) - w Bułgarii nie występuje ssp. virbius Herrich-Schäffer, 1843, ale motyle wyglądają niemal identycznie jak na Ukrainie - viewtopic.php?f=24&t=4803&hilit=Satyrus ... S%2C+1793+

W Bułgarii łącznie widzieliśmy zaledwie kilka osobników, może niezbyt dobrze trafiliśmy w biotop tego gatunku?

[Jarosław Bury]

W wyższych partiach gór, tak ok. 2000m n.p.m. latało w ciągu dnia sporo motyli nocnych, w tym takie, które w Polsce są liczne na każdej łące, jednak sporym zaskoczeniem dla mnie było obserwowanie na tej wysokości np. Siona lineata (SCOPOLI, 1763), Callistege mi (CLERCK, 1759), czy Euclidia glyphica (LINNAEUS, 1758).
Latały tam również takie miernikowce - zdjęcia poniżej...

[Filip S.]

Piękna relacja, a sama Bułgaria to chyba Mekka dla każdego entomologa. Koszty podróży nie są takie wielkie a różnorodnośc owadów ogromna.

[brat]

No tak - ładne widoki, wspaniałe biotopy, super gatunki

A czy szukaliście w wyższych partiach gór "alpejskiej" przeplatki Euphydryas cynthia?

[Jarosław Bury]

Owszem, jest sporo gatunków, które teoretycznie można było spotkać na tym terenie w czasie naszej wyprawy - mam długą listę "wielkich nieobecnych". Jednym z takich gatunków jest właśnie Euphydryas cynthia (DENIS & SCHIFFERMÜLLER, 1775), ale jest też kilka tzw. "plusów dodatnich"
Być może lista spotkanych gatunków byłaby znacznie dłuższa, gdyby nie pogorszenie pogody w ostatniej fazie wycieczki. W pewnym momencie temperatura w Polsce była wyższa o kilkanaście stopni od tej w Bułgarii, a miejscowi chodzili tam w ciepłych kurtkach...

[Tomasz Mokrzycki]

Bułgaria - ach te klimaty, owady, krajobrazy (i wino). Dzięki Wam Koledzy za piękne zdjęcia i relacje. Przypomniałem swoje wyprawy do tego pięknego kraju.
Pozdrawiam

[Jarosław Bury]

Tu zwykły Coenonympha pamphilus (LINNAEUS, 1758), tyle, że z pasażerami na gapę - początkowo pomyślałem, że to martwy motyl, ale... owad tylko przysypiał wieczorową porą. Gatunku natrętów nie znam - ciekawe co ich tak przyciągało do tego strzępotka?

[Paweł Babula]

Fajne zdjęcia. Prosimy o więcej

[Pawel Jaloszynski]

Gatunku natrętów nie znam - ciekawe co ich tak przyciągało do tego strzępotka?

Jedne z najciekawszych zdjęć, jakie kiedykolwiek pojawiły się na forum. Muchówki, zapewne Ceratopogonidae, ssące hemolimfę z żyłek na skrzydle. Więcej pewnie forumowi muchobójcy powiedzą, o ile tutaj zaglądają.

Paweł

[Jarosław Bury]

Pawle dziękuję za wyjaśnienia i uwagi - nie zdawałem sobie sprawy, że to tak ciekawy moment w życiu tego strzępotka, ale sytuacja sama w sobie była intrygująca. Ruch skrzydłami motyla nie spowodował zniechęcenia u pasożytów - jak widać "muchówki trzymają się mocno"
Sytuacja w niewielkim powiększeniu - poniżej.

[Jarosław Bury]

Na forum Diptera otrzymałem uściślenie rozpoznania - to gatunek z rodzaju Forcipomyia, najprawdopodobniej podrodzaju Trichohelea.

[jon]

To wszystko wygląda tak, że chyba się wybiorę następnym razem właśnie tam. Zapewne leciałeś tam samolotem. Jak wygląda sprawa z ew. przewiezieniem okazów na lotnisku? Nie orientujesz się? Wiem, że ostatnio robisz wyłącznie zdjęcia, więc może ten problem Cię nie dotyczył?

[Jarosław Bury]

To wszystko wygląda tak, że chyba się wybiorę następnym razem właśnie tam.

Bułgarię warto zobaczyć, bez dwóch zdań!
Ale nie lecieliśmy samolotem - nie mam pojęcia jak to wygląda od tej strony. Pojechaliśmy samochodem i wydaje się, że jest to dość rozsądne rozwiązanie - główne drogi w chwili obecnej, jak pisałem wyżej, są w dość dobrym stanie, dodatkowo można zatrzymać się w dowolnym miejscu, dojazd do wybranych, interesujących punktów nie stanowi problemu - krótko mówiąc całkowita niezależność.
Pewnie po przylocie można w dużych miastach wypożyczyć samochód, ale tego nie "przerabiałem". Może ktoś inny ma takie doświadczenia?

[Jarosław Bury]

Prostoskrzydłe - było ich sporo, ale uchwyciłem zaledwie kilka...
Może ktoś rozpoznaje te gatunki?

[Jarosław Bury]

W Bułgarii występuje 27 gatunków hesperidów, min. Pyrgus cinarae (RAMBUR, 1839) - kilka zdjęć poniżej...